«پپتیدها» با نرخ رشد سالانه بیش از ۱۲ درصد، یکی از پرشتابترین ترندهای اسکینکِر جهانی شدهاند. مؤسسه اینسایتس رشد جهانی، ارزش بازار جهانی محصولات حاوی پپتید در سال ۲۰۲۴ را بیش از ۲.۳ میلیارد دلار اعلام و پیشبینی کرده تا ۲۰۳۳ به ۶.۶ میلیارد دلار برسد. اما سهم ایران از این ترند جهانی چقدر است و برندهای داخلی چه نشانههایی از ورود به «عصر پپتیدها» نشان دادهاند؟ کدام برندهای ایرانی به سمت تولید محصولات حاوی پپتیدها رفتهاند؟
در شبکههای اجتماعی این روزها سراغ محتوای مراقبت پوست که میروید، نام «پپتید» حتما به چشم میخورد. ترکیبی که تا همین چند سال پیش ناشناخته بود، حالا بهآرامی جای خود را در گفتوگوهای زیبایی باز کرده است.
طبق گزارش Global Growth Insights، ارزش بازار جهانی محصولات پپتیدی در سال ۲۰۲۴ بیش از ۲.۳ میلیارد دلار بوده و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۳ با رشد سالانه بیش از ۱۲ درصد به ۶.۶ میلیارد دلار برسد. رشدی که نشان میدهد چرا برندهای بزرگی مانند L’Oréal، Estée Lauder، The Ordinary و Shiseido سرمایهگذاریهای سنگینی روی این ترکیب انجام دادهاند.
چرا پپتیدها ستاره جدید اسکینکِر شدهاند؟
پپتیدها زنجیرههای کوتاه اسیدهای آمینهاند که بهعنوان بلوکهای سازنده پروتئینها، در تنظیم فرآیندهای حیاتی و در صنایع آرایشی، دارویی و غذایی کاربرد گسترده پیدا کردند.
آنچه پپتیدها را از بسیاری ترکیبات دیگر متمایز میکند، توانایی نفوذ آنها به لایههای عمقی پوست است. آنها فرآیندهای زیستی را فعال میکنند و به زبان ساده پوست را «از درون بازبرنامهریزی» میکنند. همین ویژگی باعث شده علاوه بر اثرات ضدپیری، در کاهش التهاب و ترمیم آسیبهای پوستی نیز کارآمد باشند.
اما جذابترین بخش ماجرا، پیوند پپتیدها با فناوریهای نوین است. امروزه شرکتهای بیوتکنولوژی در حال توسعه پپتیدهای مصنوعی پایدارتر و دوستدار محیطزیست هستند. بهعنوان مثال، برخی برندها پپتیدهایی مبتنی بر پروتئین ابریشم تولید کردهاند که هم اثربخشترند و هم با شعار «زیبایی پایدار» سازگارند.
ایران و پپتیدها؛ نشانه یک مسیر تازه
بازار مراقبت پوست ایران طی سالهای اخیر پویا و روبهرشد بوده است. هرچند تا همین امروز ترکیباتی مثل هیالورونیک اسید یا نیاسینامید حضور پررنگتری در تولید داخل داشته، اما پپتیدها انگشتشمارند.
کدام برندهای ایرانی وارد این حوزه شدند؟
هرچند هنوز حضور پپتید در محصولات داخلی گسترده نیست، اما نخستین گامها برداشته شده است:
ویتالیر با سرم مولتیپپتید که ترکیباتی مانند آرژیرلین و ماتریکسیل را در خود دارد؛ موادی که در سطح جهانی هم بهعنوان «پپتیدهای ستاره» شناخته میشوند.
ژنوبایوتیک با سرم پپتیدی صورت و گردن، حاوی پپتید مس و ترکیبات مؤثر دیگر برای بازسازی بافت و کاهش خطوط ریز.
راکوتن با سرم ضدچروک مولتیپپتاید، که هرچند معرفی سادهتری دارد، اما نشاندهنده ورود به این مسیر است.
این نمونهها هنوز محدودند اما نشان میدهند صنعت بیوتی ایران در حال حرکت بهسوی ترکیبات علمیتر است.
چرا پپتیدها در ایران کمیاباند؟
هر چند پاسخ به این سوال عوامل زیادی تاثیرگذارند ولی دلایل اصلی این موضوع را میتوان در پنج عامل جستوجو کرد:
- فناوری پیچیده: سنتز پپتید نیازمند تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی (روش SPPS) است که بیشتر در حوزه داروسازی موجود است تا صنعت بیوتی.
- مواد اولیه گران و وارداتی: اسیدآمینههای محافظتشده و رزینهای خاص باید از خارج وارد شوند و تحریمها این فرآیند را دشوار کرده است.
- نیاز به تحقیق و توسعه (R&D): طراحی و اثبات اثربخشی پپتیدها نیازمند آزمایشهای علمی و سرمایهگذاری بلندمدت است.
- موانع نظارتی: رگولاتوری در ورود ترکیبات نو سختگیری بالایی دارد و این فرآیند زمانبر است.
- محاسبات اقتصادی برندها: بسیاری از برندهای داخلی ترجیح میدهند ابتدا روی ترکیبات کمهزینهتر و پرتقاضاتر سرمایهگذاری کنند.
آیا صنعت زیبایی ایران میتواند به این موج جهانی بپیوندد؟
پپتیدها امروز دیگر یک موج مقطعی نیستند؛ آنها ستون تازهای برای آینده صنعت اسکینکِر جهان به شمار میآیند. برای ایران، این حوزه میتواند فرصتی مهم باشد: استفاده از ظرفیت بیوتکنولوژی داخلی، همکاری با شرکتهای دانشبنیان و ایجاد زیرساخت تولید پپتید میتواند برندهای ایرانی را از مصرفکننده صرفِ ترندهای جهانی به بازیگری فعال در این حوزه تبدیل کند.
