در سالهای اخیر، مکملهای غذایی از مولتیویتامینها و کلاژنها گرفته تا پروبیوتیکها، در سبد مصرفی ایرانیها جا پیدا کردهاند. رشد آگاهی عمومی، تبلیغات در شبکههای اجتماعی و ورود گسترده شرکتهای دارویی به این حوزه، باعث شده بازار مکملها به یکی از پرتحرکترین بخشهای صنعت سلامت تبدیل شود. سحر بهمنی، مدیرعامل داروسازی زیست تخمیر و عضو هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان پروبیوتیک، در گفتوگو با «خانومی بیزنس» میگوید:«امروز بازار مکملهای غذایی همتراز با بازار ۲۳۰ همتی دارو ایستاده و اگر مسیرهای صادراتی تقویت شود، این صنعت ظرفیت دارد چند برابر بازار داخلی رشد کند.»
در سالهای اخیر تقاضا برای مکملهای غذایی در ایران افزایش قابل توجهی داشته است. به نظر شما مهمترین دلیل این روند چیست؟
در سالهای اخیر، به دلیل افزایش آگاهی عمومی مصرفکنندگان نسبت به فرآوردههای مکمل، تنوع بالای این محصولات در بازار دارویی و قیمتگذاری آسانتر آنها نسبت به داروهای معمولی، شاهد ورود شرکتهای دارویی به این حوزه و در نتیجه افزایش تقاضا برای مکملهای غذایی در ایران بودهایم. به نظر میرسد طی ده سال گذشته، شرکتهای دارویی خط تولید گستردهای برای فرآوردههای مکمل خود ایجاد کردهاند، بهگونهای که امروز بازار مکملها به یک بازار بسیار بزرگ تبدیل شده است. هرچند ارقام دقیق این بازار مشخص نیست، اما بهطور کلی حجم بازار مکملها از بازار ۲۳۰ همتی دارو کمتر نیست.
نکته مثبت این است که در کشور ما، بهدلیل نظارتهای دقیق سازمان غذا و دارو، تعداد قابل توجهی از شرکتهای داروسازی میتوانند فرآوردههای مکمل را با استانداردهای بسیار بالا تولید کنند. این ویژگی، نقطه تمایز ما با کشورهای دیگر است. در بسیاری از کشورهای دیگر، مکملها معمولاً تحت استانداردهای غذایی یا وزارت جهاد کشاورزی قرار میگیرند، در حالی که در کشور ما، این محصولات تحت استانداردهای دارویی قرار میگیرند.
صنعت تولید مکملهای غذایی در ایران چه جایگاهی در سطح منطقه دارد؟ وضعیت صادرات و واردات این محصولات چگونه است و ایران چقدر در بازار منطقهای نقش دارد؟
همانطور که اشاره کردم، استانداردهای تولید مکمل در کشور ما بسیار بالا است و این میتواند فرصتهای خوبی برای صادرات به بازارهای بینالمللی فراهم کند. متأسفانه به دلیل مسائل سیاسی و تحریمها، تاکنون نتوانستهایم به جایگاه صادراتی مطلوب خود در کشورهای مختلف دست یابیم. با این حال، صادرات قابل توجهی به کشورهای همسایه داریم. شرکت ما نیز استانداردهای صادراتی بالایی را رعایت میکند و به کشورهای مختلف صادرات دارد، بهویژه در زمینه پروبیوتیک که حوزه اصلی فعالیت ماست. لازم به ذکر است که نبود برخی فرصتها به معنای نقص در استانداردهای ما نیست؛ مشکل اصلی ناشی از تحریمهاست که دسترسی به برخی بازارها را محدود کرده است.
لطفاً بفرمایید اتاق بازرگانی تاکنون چه اقداماتی برای حمایت از صنعت مکملهای غذایی انجام داده و چه اقداماتی میتواند در آینده انجام دهد؟
اتاق بازرگانی به عنوان یک تشکلی که متشکل از شرکتهای خصوصی است میتواند نقش مؤثری در حمایت از این صنعت ایفا کند. مهمترین نقش اتاق بازرگانی، تسهیل ارتباطات بانکی ما با کشورهای دیگر از طریق مسیرهای رسمی یا غیررسمی است. اتاق بازرگانی همچنین میتواند با برگزاری نشستهای B2B با کشورهای مختلف، به ویژه با شرکتهای دارویی و مصرفکنندگان، به تقویت این روابط کمک شایانی کند. این نشستها فرصتی مناسب برای تبادل تجربیات، معرفی محصولات و ایجاد همکاریهای جدید فراهم میآورند و میتوانند به گسترش بازارهای صادراتی و جذب سرمایهگذاریهای خارجی منجر شوند. اگر صادرات افزایش یابد، پتانسیل آن بیش از سه برابر فروش فعلی ما در داخل کشور خواهد بود، زیرا اکثر شرکتها هماکنون با کمتر از نیمی از ظرفیت خود برای بازار داخلی تولید میکنند و مابقی تولیداتشان میتواند بهطور کامل به صادرات اختصاص یابد.
انتظارات شما از دولت چیست؟ و فکر میکنید دولت چه اقداماتی میتواند برای حمایت از این صنعت انجام دهد؟
ما به حمایت دولت نیاز داریم تا بتوانیم فعالیتهای صادراتی خود را بهخوبی انجام دهیم. البته تا حدی از شرکتها حمایت میشود، اما این حمایتها به اندازهای که لازم است نیست. دارو یکی از معدود محصولاتی است که پتانسیل بالایی برای صادرات دارد، اما متأسفانه جایگاه آن در بازارهای بینالمللی به اندازه کافی تثبیت نشده است. با ارائه حمایتهای مناسب، میتوانیم به بهترین شکل این ظرفیت را فعال کنیم.
در ادامه این را هم اضافه کنم که ایجاد یک تشکل مشترک بین دولت و اتاق بازرگانی میتواند در پیشبرد اهداف صنعت داروسازی کشور نقش مؤثری ایفا کند.
