صنعت زیبایی جهان در حال تجربه تغییر پارادایمی بیسابقه و نگرانکننده است: کاهش سن مصرفکنندگان هدف به اعداد تکرقمی. پدیدهای که در شبکههای اجتماعی تحت عنوان «کودکان سفورا» شهرت یافته، دیگر صرفاً ترندی زودگذر در تیکتاک نیست؛ بلکه نشاندهنده ظهور بازاری چند صد میلیون دلاری است که در آن، روتینهای پیچیده مراقبت از پوست جایگزین بازیهای کودکانه شدهاند. درحالیکه برندهای نوظهور با بهرهگیری از خلأهای نظارتی و قدرت نفوذ اینفلوئنسرها، محصولاتی با مواد فعال شیمیایی را به عنوان ملزومات ضروری به نسل آلفا میفروشند، جامعه پزشکی و متخصصان پوست نسبت به عوارض حاد جسمی و آسیبهای پایدار روانی این جریان هشدار میدهند. در این مطلب به بررسی ابعاد تجاری این بازار نوظهور، استراتژیهای بازاریابی هدفمند برای خردسالان و خطراتی میپردازدیم که سلامت جسم و روان کودکان را در سایه سودآوری شرکتها نشانه رفته است.
بازار جدید: محصولات آرایشی برای کودکان
آیا واقعاً یک کودک سه ساله به ماسک آبرسان صورت نیاز دارد؟ علم پزشکی با قاطعیت پاسخ منفی میدهد، اما منطق بازار و سرمایهداری پاسخ دیگری دارد: «چرا که نه؟» اخیراً صنعت زیبایی شاهد تولد موج جدیدی از برندهاست که با بیپروایی تمام، کودکان را هدف قرار دادهاند. یکی از جنجالیترین برندها «Rini» است که با حمایت بازیگر مشهور، «شِی میچل»، راهاندازی شده است. این برند بستههای ماسک صورت را با نامهایی مثل «پاپی»، «پاندا» و «یونیکورن» و قیمتی حدود ۳۵دلار میفروشد. میچل در توجیه این مسئله میگوید: «بچهها ذاتاً کنجکاو هستند. به جای نادیده گرفتن این کنجکاوی، بیایید با محصولات ایمن به آن پاسخ دهیم.»
اما رینی تنها نیست. برند آمریکایی «Evereden» که محصولات مراقبت از پوست برای نوجوانان و حتی سنین پایینتر تولید میکند، مدعی فروش سالانه ۱۰۰میلیون دلاری است. یا یوتیوبر ۱۵ ساله، «سالیش مَتِر»، که افتتاح برندش «Sincerely Yours» در ماه اکتبر چنان جمعیتی را به مرکز خریدی در نیوجرسی کشاند که پلیس مجبور به مداخله شد. این ارقام نشان میدهد که این مسئله اصلاً شوخی نیست؛ این بازاری مولتیمیلیون دلاری روی پوست لطیف کودکان بنا شده است.
تیکتاک: کارخانه تولید اضطراب زیبایی
اما چه چیزی دختربچهای را متقاعد میکند که صبح زود بیدار شود تا قبل از مدرسه روتین ۱۰ مرحلهای پوست را انجام دهد؟ پاسخ در الگوریتمهای بیرحم شبکههای اجتماعی نهفته است.
دکتر «مالی هیلز»، متخصص پوست برای درک این پدیده دست به آزمایشی تکاندهنده زد. او با هویت جعلی دختری ۱۳ ساله وارد تیکتاک شد و چیزی که با آن برخورد کرد هولناک بود. الگوریتمها بلافاصله او را در سیلابی از ویدیوهای «با من آماده شو» غرق کردند. ویدیوهایی که در آن دختران خردسال، به طور میانگین از ۶ تا ۱۴ محصول مختلف استفاده میکردند.
در این ویدیوها، برندهایی مثل «Drunk Elephant» یا «Glow Recipe» که بستهبندیهای رنگارنگ و جذاب دارند، به عنوان نمادهای سلامتی معرفی میشوند. اما حقیقت تلخ این است که بسیاری از این محصولات حاوی مواد فعالی مانند اسیدهای لایهبردار یا ترکیبات ضدچروک هستند که برای پوست نازک و حساس کودکان طراحی نشدهاند. دکتر هیلز در تحقیقاتش دریافت که بسیاری از محصولات استفاده شده در ویدیوهای پربازدید، موادی تحریککننده برای پوست اطفال دارند. و نتیجه آن ایجاد راشهای پوستی، سوختگی شیمیایی و واکنشهای آلرژیک در کودکانی است که پوستشان هنوز سد دفاعی کاملی ندارد.
استفاده زودهنگام از کرمهای شیمیایی بزرگسالان، کودکان را در معرض خطر جدی آلرژیهای مادامالعمر قرار میدهد. اما ترسناکتر از آن، بحث «مختلکنندههای غدد درونریز» است. برخی از مواد شیمیایی موجود در این محصولات میتوانند در سیستم هورمونی کودکان که هنوز در حال رشد است، اختلال ایجاد کنند و پیامدهایی داشته باشند که سالها بعد خود را نشان میدهند.
هشدارهای پزشکی: بازی با آتش روی پوست
«لورنس کویفارد»، پژوهشگر دانشگاه نانت معتقد است پوست کودکان یه جز شوینده و ضدآفتاب، نیازی به لوازم آرایشی ندارد. استفاده زودهنگام از کرمهای شیمیایی بزرگسالان، کودکان را در معرض خطر جدی آلرژیهای مادامالعمر قرار میدهد. اما ترسناکتر از آن، بحث «مختلکنندههای غدد درونریز» است. برخی از مواد شیمیایی موجود در این محصولات میتوانند در سیستم هورمونی کودکان اختلال ایجاد کنند و پیامدهایی داشته باشند که سالها بعد خود را نشان میدهند.
فاجعه روانشناختی: بزرگسالان مینیاتوری
اما آسیبهای جسمی شاید تنها نیمی از ماجرا باشد. متخصصان روانشناسی و جامعهشناسی نگران تأثیرات عمیقتر این پدیده بر روح و روان نسل جدید هستند. «پیر وابر»، عضو انجمن درماتولوژی فرانسه، از اصطلاح «بزرگسال مینیاتوری» استفاده میکند. وقتی ما کودکان را تشویق میکنیم یا به آنها اجازه میدهیم که وارد چرخه بیپایان مصرفگرایی زیبایی شوند، در واقع کودکی آنها را میدزدیم.
این روند، کودکان را در معرض «جنسیسازی» زودهنگام و نگرانی وسواسگونه درباره ظاهر قرار میدهد. دختربچهای که باید مشغول بازی با دوستانش باشد، نگران منافذ باز پوستش است. ممکن است ارزش خود را با جذابیت و ظاهر زیبا بسنجد و برای «داشتن حس خوب»، دنبال خرید محصولات گرانقیمت باشد. این مسئله میتواند اعتماد به نفس کودکان را در سالهای حساس شکلگیری شخصیت، ویران کند.
نتیجهگیری: راهکاری برای والدین
برندهای جدید ادعا میکنند که با تولید نسخههای ملایم و مخصوص کودکان، در حال حل مشکل هستند. آنها میگویند: «بچهها کنجکاو هستند، پس بیایید محصولی امن به آنها بدهیم.» این استدلال شاید از نظر تجاری هوشمندانه باشد، اما از نظر اخلاقی چندان درست نیست. آیا راهحلِ کنجکاوی کودک درباره سیگار، تولید سیگارِ مخصوص کودکان است؟ یا باید به او آموزش دهیم که این محصول برای اون مناسب نیست!
دکتر هیلز معتقد است حتی اگر این محصولات جدید «ایمن» باشند، باز هم «غیرضروری» هستند. آنها کودک را وارد چرخهای میکنند که زمان و انرژی او را میگیرند. انرژیای که میتواند صرف ورزش، هنر، مطالعه یا صرفاً «کودکی کردن» شود. پدیده «کودکان سفورا» زنگ خطری است برای والدین. این ترند نشان میدهد که چگونه صنعت زیبایی با همدستی الگوریتمهای شبکههای اجتماعی، مرزهای سنی را درنوردیده است. شاید وقت آن رسیده باشد که به جای خریدن ماسک صورت یونیکورن برای کودکمان، با او درباره تعریف واقعی زیبایی و ارزشمندی صحبت کنیم و اجازه دهیم پوستشان برای مدتی بیشتر، آزادانه نفس بکشد.
