نشست تخصصی تحت عنوان«چالشهای تأمین مالی و راهکارهای عملی بهبود سرمایه در گردش» یکی از پنلهای تخصصی ششمین همایش و نمایشگاه ایران کازمتیکا بود که در آذر ماه امسال در هتل المپیک تهران برگزار شد.
در این نشست دکتر علیرضا کیانی، عضو هیأت نمایندگان اتاق تهران و نایب رئیس انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران استفاده از روشهای تأمین مالی جدید را به عنوان یکی از ضرورتهای تجارت امروز مطرح کرد و گفت: «روشهای تأمین مالی که تا به حال مرسوم بوده دیگر کارآمد نیستند اما متأسفانه صنوف مختلف صنعتگران و تجار همچنان میخواهند در زمینه نقدینگی با همان فرمان گذشته حرکت کنند که این شدنی نیست.»
کیانی با اشاره به این که در گذشته تأمین مالی بنگاههای اقتصادی عمدتا از طریق وامهای بانکی صورت میگرفت، اضافه کرد: «در زمان اوایل انقلاب پول و منابع زیاد بود و انواع وامها داده میشد اما امروزه این طور نیست و حتی وامهایی که دولت پیش بینی میکند هم به سه چهار مقوله عمومی مثل ازدواج اختصاص دارد و دیگر کمتر برای کالا وام داده میشود. این مشکل کمبود نقدینگی فقط در سطح بنگاههای اقتصادی نیست بلکه در سطح مصرف کننده نیز هست یعنی حتی مردم عادی و کسانی که خریدار یک محصول کوچکند نیز باید به فکر روشهای نوین تأمین مالی باشند.»
نایب رئیس انجمن صنایع شوینده تأکید کرد: «در چنین شرایطی چاره کار چیست؟ چاره نوآوری است. همانطور که ما در صنعت و تجارت و حتی در حوزه زندگی شخصی خود تنوع داریم و روشها و ابزارهای جدید را به کار میبریم در حوزه مالی هم باید تنوع داشته باشیم. برای به نتیجه رسیدن ما باید روشهای تأمین مالی را در هر سطحی یاد بگیریم؛ در سطح بنگاههای بزرگ، بنگاههای کوچک و متوسط ، شرکتهای بسیار کوچک و حتی در سطح خانواده.»
دکتر کیانی به تغییر روشهای خرید به روشهای مدت دار به عنوان یک راهکار تأمین مالی نوین اشاره کرد و گفت: «در کشوری که تورم بیش از 50 سال است که دورقمی بوده، واضح است که شما هر کالایی زودتر به دستتان برسد به واسطه تورم سود بردهاید و هر چه قیمت ریالیتان را به عقب بندازید به نفع شماست.»
به گفته نائب رئیس کمیسیون پول و سرمایه اتاق بازرگانی تهران در شرایط کنونی استفاده از زنجیرههای تامین مالی به نفع بنگاههای اقتصادی است چرا که اکثر بنگاههای اقتصادی و شرکتهای تولیدی کشور با 41 درصد ظرفیت خود در حال کار هستند: « عمده مشکل بنگاهها که نمیتوانند با ظرفیتی بیشتر کار کنند تأمین مالی و کمبود نقدینگی است. پس ما مکلف هستیم که چرخ گردش پول را در کشور بزرگتر و سریعتر کنیم و چرخ گردش پول در کشور سریعتر و بزرگتر نمی شود مگر این که به این ماشین بنزین تزریق شود. و این بنزین از تولید به دست میآید و این تولید از نقدینگی ایجاد میشود. لازمه اولیه تجارت لازمه نقدینگی است و از آنجا که بانکها دیگر منابعی برای اختصاص وام ندارند باید ببینیم چه ابزارهای تأمین مالی دیگری وجود دارند که بنگاه میتواند با استفاده از آنها به بقای خودش ادامه دهد.»
استفاده از ابزارهای انتقالی راهی برای حل مشکل نقدینگی بنگاهها
در این نشست تخصصی دکتر حمید آذرمند رئیس هیأت مدیره گروه مشاوران KCG و متخصص ارشد اندیشکده SCF بر ضرورت تنوع بخشی به ابزارهای تأمین مالی بنگاههای اقتصادی تأکید کرد و گفت:« بنگاهها در روشهای تولید چندان فاصلهای با هم ندارند، تکنولوژیهای تولید نزدیک به هم و روشها شبیه به هم است. حتی در دسترسی به بازار هم چندان رقابتی وجود ندارد اما آنچه که امروز برای بنگاهها مزیت ایجاد میکند تفاوت در روشهای تأمین مالی است. در واقع بنگاهی که بتواند به یک روش تأمین مالی کم هزینه و کم ریسک دسترسی پیدا کند نسبت به رقبای خود مزیت پیدا میکند و می تواند سهم خود را از بازار افزایش دهد.»
آذرمند به دو گروه ابزار تامین مالی متفاوت برای نیازهای متفاوت بنگاهها اشاره کرد و گفت:« یکی تأمین مالی ریالی است برای سرمایه در گردش و سرمایه گذاری ریالی داخلی شرکتها در راستای تدوام فرایند تولید، خرید مواد اولیه، پرداخت دستمزدها و … و دیگری تأمین مالی ارزی است که در صنعت ما اهمیت ویژهای دارد چون سهم قابل توجهی از مواد اولیه و تجهیزات منشا وارداتی دارد.»
رئیس هیأت مدیره گروه مشاوران KCG با اشاره به این که شرکتها منابع تأمین مالی در داخل زنجیرهها دارند که معمولا مغفول واقع میشود گفت:« به عنوان مثال خیلی از شرکتها محصولشان را به صورت اعتباری میفروشند و پولشان را بعدا دریافت میکنند یا در ازای اسناد دریافتنی مثل چک و سفته و ال سی محصول را میفروشند اما همین شرکت وقتی میخواهد مواد اولیه بخرد مجبور میشود مجددا استقراض کند. یعنی عمده شرکتها به نوعی هم ثروتمندند چون کلی اسناد دریافتنی مثل چک و سفته و ال سی در اختیارشان است و هم به شدت مقروضند. با این حساب اگر شرکتی راهکاری پیدا کند که اسناد دریافتنی خود را بابت خرید مواد اولیه منتقل کند از رقبای خود خیلی جلو میافتد.»
آذرمند در ادامه گفت:« این روش نه روش مبتنی بر بازار سرمایه است و نه روش مبتنی بر بازار پول، بلکه صرفا ساز و کارهایی است که ما بتوانیم ابزار دریافتنی خودمان را به عنوان ابزار پرداخت به کار ببریم. برای رسیدن به این منظور شرکتها میتوانند از روش خرید و فروش با ابزارهای انتقالی استفاده کنند.»
متخصص ارشد اندیشکده SCF از ال سی به عنوان یکی از ابزارهای انتقالی نام برد و گفت:ن« ال سی قبلا برای معاملات خارجی استفاده میشد اما بعد از بحث تحریمها ال سی داخلی یا ریالی هم رواج پیدا کرد. معمولا شرکتهای بزرگ فروش و حتی خریدشان از طریق ال سی انجام میدهند اما نکته ای که اکثر شرکتها از آن اطلاع ندارند این است که اعتبار اسناد داخلی یا ال سی اکنون طبق ضوابط قابل انتقال است یعنی اگر ما محصولمان را با ال سی فروخیتم و ال سی دریافت کردیم و این ال سی در موعد خودش به سند تعهد پرداخت تبدیل شد، این سند قابلیت انتقال دارد. پس استفاده از ال سی قابل انتقال یک ابزار تامین مالی است.»
آذرمند از اوراق گام به عنوان یکی دیگر از ابزارهای انتقالی نام برد و گفت:« الان بنگاهها میتوانند بابت فروش محصولشان اوراق گام یا گواهی اعتبار مولد دریافت کنند و اوراق گام را بابت خرید مواد اولیه به حلقه بالا دست خود منتقل کنند و دولت بابت مالیات و انواع مطالبات نقدی خود اوراق گام را با نرخ رسمی از بنگاهها میپذیرد.»
این فعال اقتصادی به برات الکترونیک به عنوان یکی دیگر از ابزارهای انتقالی اشاره کرد و گفت:«برات کاغذی یک ابزار سنتی ابداع ایرانی ها بود که متأسفانه منسوخ شد اما اکنون این برات در قالب برات الکترونیک توسط وزارت دارایی احیا شده است. برات الکترونیک ابزار اعتباری است که در تمام بانکها مجوز صدور و تضمین بانک صادر کننده را دارد. قابلیت خرد شوندگی و قابلیت انتقال دارد و میتواند به عنوان یک ابزار اعتباری مورد استفاده بنگاهها قرار بگیرد.»
رئیس هیأت مدیره گروه مشاوران KCG از پتلفرمهای تأمین مالی زنجیرهای به عنوان یک فرصت جدید برای حل مشکل نقدینگی بنگاهها نام برد و گفت:«امروزه در دنیا مجموعههای بزرگی مثل وال مارت کل فرایند تسویه و تأمین مالیشان را با پتلفرمهای تامین مالی زنجیرهای انجام میدهند یا شرکت زیمنس کل فرایند خرید مواد اولیه و قطعاتش را از اقصی نقاط جهان با پتلفرم تامین مالی زنجیرهای انجام میدهد. در ایران این پلتفرمها بیشتر در صنعت خودرو و مواد غذایی استفاده شده اما اخیرا پلتفرمی در صنعت دارو و لوازم آرایشی و شوینده ورود پیدا کرده است.»
آذرمند ساز و کار این پلتفرمها را به عنوان تسهیل کننده فرایندهای تولید، توزیع و فروش شرکتها توصیف کرد و گفت:« ما در این زنجیره تولید کننده را داریم، توزیع کننده را داریم و بانک را هم داریم. این پلتفرم به عنوان یک بازیگر جدید در این بین قرار میگیرد و کل فرایند ثبت سفارش بین تولید کننده و توزیع کننده، فرایند حمل کالا، تحویل کالا ، تسویه کالا و تأمین مالی توسط این پلتفرم انجام میشود. این روش فرایند تأمین مالی را به میزان قابل توجهی تسهیل میکند و هزینه تأمین مالی و وقفههای زمانی آن را نیز کاهش میدهد.»
