نایب رئیس انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران معتقد است که تولیدکنندگان همانطور که موافق واردات بیرویه نیستند، با ممنوعیت واردات هم مخالفت هستند و ممنوعیت صددرصدی واردات محصولات خارجی را فرصتی برای رشد تولید داخل نمیدانند. در سالهای اخیر تحریمها، التهابات ارزی و تورم و چالشهای کلان اقتصادی کشور را تحتتاثیر قرار داده است. همین موضوعات منجر شده تا سلسه قوانین و مقررات برای بخش تولید، واردات و صادرات در نظر گرفته شود. یکی از این صنایع مهم، صنعت آرایشی و بهداشتی است که زیر سایه التهابات ارزی و مصوبات ارزی دولت با محدودیتهایی مواجه شده است. با وجود این، آمارها نشان میدهد که صنعت زیبایی و بهداشتی تحتتاثیر فعالیت برندهای داخلی توانسته نیاز بازار را تامین کند و بخش اعظمی از چالشهای ارزی و تحریمی را پشت سر بگذارد.
علیرضا کیانی، نایب رئیس انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران، معتقد است که درحال حاضر این صنابع بدون حمایتهای ویژه و خاص از سوی دولت، موفق به ایجاد یک فضای سالم رقابتی شدهاند که مهمترین دلیل آن توسعه فعالیت بخش خصوصی است. در ادامه مشروح صحبتهای وی را بخوانید.
براساس آمارها بازار محصولات آرایشی و بهداشتی در سال ۱۴۰۱ حدود ۱۵۲ همت است که پیشبینی میشود این بازار تا پایان سال جاری به حدود ۲.۴میلیارد دلار برسد. طی سالهای اخیر استفاده از محصولات داخلی وضعیت رو به بهبود در صنعت زیبایی پیدا کرده و به نظر میرسد سطح اعتماد مشتریان به کالاهای ایرانی افزایش یافته است، دلیل این موضوع چیست؟
درسالهای اخیر یک فضای رقابتی سالم و بدون رانت به همت بخش خصوصی در این صنعت ایجاد شده است. این فضا ماحصل فعالیت گسترده بخش خصوصی و عدمدخالت دولت در جریان تولید است. درست است که هیچ حمایتی از سوی دولت انجام نمیشود، اما فعالان بخش خصوصی توانستهاند با وجود محدودیتهای بسیار، بخش اعظمی از شرکتهای خارجی را به حاشیه برانند. مهمترین اصل این موفقیت تمرکز ویژه روی تولید با کیفیت و اتکا به رضایت مشتریان است. افزایش سطح کیفیت در صنایع مذکور در میان تولیدات داخلی به طرز چشمگیری رشد داشته که همگی نتیجه تلاش جدی بخش خصوصی است.
بخش خصوصی با چه ابزارهایی موفق شده روند تولید را کیفی و مطلوب کند؟
این صنایع، در دسته صنایعی هستند که بخش خصوصی آن را مدیریت میکند و زیر سایه مدیران دولتی تصمیمگیری نمیشود، در نتیجه از فضای رانتی به دور بوده و یک فضای رقابتی ایجاد شده است. درحال حاضر قدرت و دانش کافی برای تولید بسیاری از محصولات وجود دارد. از سوی دیگر، بخش خصوصی هیچوقت به دنبال رانت و یا ایجاد فضای ناسالم نیست. در یک فضای استاندارد فعالیت میکند در نتیجه تمرکز ویژهای روی افزایش سطح دانش، افزایش سطح تولید با کیفیت، پاسخ سریع به نیاز مخاطبان دارد. درحال حاضر آزمایشگاهها و واحدهای تحقیق و توسعه بسیاری از شرکتهای داخلی علاوه بر تکمیل تجهیزات از نیروی انسانی با دانش کافی بهرهمند است. وضعیت شرکتهای داخلی به گونهای است که میتوان گفت طرفیت تولید در تمام بخشها بیش از نیاز کشور است و هیچ مشکل سختافزاری در مسیر تولید وجود ندارد. شرکتهای داخلی توانایی پوشش صددرصدی نیاز بازار داخل را دارند. در حوزه آرایشی و بهداشتی ظرفیت تولید بیش از نیاز کشور است اما ۹۷ درصد تنوع محصولی را پوشش میدهد و آن ۳ درصد دیگر از خارج کشور تامین میشود. بخش خصوصی در سال های اخیر نشان داده که هر کجا به آن اعتماد شده، عملکرد موفقی داشته و توانسته گامهای مهمی در مسیر پیشرفت تولید کشور بردارد. از سال ۱۳۹۷ با ایجاد محدودیت و ممنوعیت واردات محصولات بهداشتی و آرایشی بهدلیل محدودیتهای ارزی، شرکتهای مختلف با دانش و زیرساختهایی که داشتند، توانستند جای خالی تولیدات بهداشتی برندهای خارجی را در بازار پر کنند. درحال حاضر هیچ خلائی از نظر کیفیت در زمینه محصولات آرایشی و بهداشتی در بازار داخل وجود ندارد و اگر مشتریانی هم به دنبال نمونههای خارجی هستند، دلیل آن علاقه به برندهای خاص و بنام خارجی است.
در بخش محصولات آرایشی رنگی بازار چه وضعیتی دارد؟
به طور کلی محصولات تولید داخل به دلیل افزایش کیفیت در وضعیت مناسبی قرار دارند، همین موضوع منجر به کاهش تقاضا برای برندهای خارجی شده و سهم قاچاق از بازار را کاهش داده است. واقعیت این است که تولیدکنندگان همانطور که موافق واردات بیرویه نیستند، با ممنوعیت واردات هم مخالفند و ممنوعیت صددرصدی واردات محصولات خارجی را فرصتی برای رشد تولید داخل نمیدانند. بازار انحصاری هیچگاه به سمت رشد حرکت نمیکند، محصولات داخلی باید در یک فضای رقابتی سالم موقعیت خود را تثبت کنند در غیر این صورت به سرنوشت صنایعی مانند خودروسازی دچار میشوند.
وضعیت قاچاق در حوزه محصولات آرایشی و بهداشتی به چه صورت است؟
با توجه به اینکه از سال ۱۳۹۷ برای ورود این محصولات ممنوعیت ایجاد شده، همچنان گردش مالی قاچاق در این بازار بالاست و اینطور نیست که سهم محصولات تقلبی و قاچاق در بازار به صفر رسیده باشد اما اینکه اکنون اعلام میشود قاچاق این محصولات به دلیل ممنوعیت واردات، بیشتر شده قابلپذیرش نیست؛ از آن جهت که در حال حاضر میزان تولید داخل به حدود دو برابر سال ۱۳۹۶ رسیده است و تولیدکنندگان توانستهاند بخشی از سهم واردات قانونی و قاچاق را به محصولات خود اختصاص دهند؛ بنابراین اندازه بازار قاچاق کمتر شده است. درحال حاضر بازار لوازم آرایشی و بهداشتی در اختیار صددرصدی برندهای داخلی نیست، اما وضعیت تولید و سطح کیفیت در شرایط مطلوبی قرار دارد.
در صحبتهای خود به این موضوع اشاره داشتید که تولیدکنندگان داخلی موافق ممنوعیت واردات صددرصدی محصولات آرایشی و بهداشتی نیستند، دلیل این موضوع چیست؟
وقتی بازار به حالت انحصاری درمیآید، کیفیت روند نزولی پیدا میکند. از سوی دیگر تولیدکنندگان داخلی در سالهای اخیر برخی محصولات را با کیفیت بسیار بالا و مطلوبی برای بازار داخل مهیا کردهاند، با وجود این همچنان در تولید برخی محصولات آرایشی به افزایش سطح کیفیت نیاز است و به همین دلیل مشتریان ترجیح میدهند که از محصولات خارجی استفاده کنند. برای اینکه تولید داخل بتواند ذائقه دقیق مشتریان را شناسایی کرده و کیفیت مورد انتظار آنها را بشناسد، باید یک فضای رقابتی و به دور از محدودیت ایجاد شود. درسالهای اخیر برندهای ایرانی در حوزه تولید انواع کرمها موفقیتهای بسیاری به دست آوردهاند، اما در برخی محصولات مانند انواع ادکلن هنوز بسیاری از مشتریان برندهای خارجی را میپسندند. ما نمیتوانیم با ممنوعیت صددرصدی جلوی ورود محصولات خارجی را بگیریم چون مشتریان به این محصولات تمایل دارند. در نتیجه اعمال محدودیتهای بیش از حد فضا را برای رشد کالای قاچاق فراهم میکند و هیچ کمکی به تولید داخل نکرده و سهم بازار محصولات داخلی را افزایش نمیدهد.
