صنعت زیبایی با چه چالشها و مشکلاتی در زمینه محیط زیست روبهرو است و برای مقابله با این چالشها دست به چه ابتکاراتی زده است؟ در آستانه روز جهانی محیط زیست، مروری بر وضعیت جهانی صنعت زیبایی نشان میدهد که این صنعت با چالشهای زیستمحیطی جدی روبهرو است. بستهبندیهای یکبارمصرف، مصرف بالای منابع طبیعی و تولید گازهای گلخانهای از مهمترین موارد اثرگذاری این صنعت بر محیط زیست به شمار میآیند. در عین حال برندهای بزرگی مانند گارنیه و یونیلیور و شرکتهای کوچکتری مانند بادیشاپ با اقداماتی همچون استفاده از بستهبندیهای بازیافتپذیر، مواد اولیه پایدار و حذف آزمایش روی حیوانات، در جهت کاهش اثرات زیستمحیطی گام برداشتهاند.
چالشهای زیستمحیطی صنعت زیبایی
بستهبندیهای یکبارمصرف در تعداد بالا: صنعت زیبایی سالانه بیش از ۱۲۰ میلیارد قطعه بستهبندی یکبارمصرف تولید میکند که تقریبا ۹۵درصد از این بستهبندیها، پس از یک بار مصرف، بدون اینکه وارد چرخه بازیافت شوند دور ریخته میشوند. به عبارت دیگر، فقط حدود ۹درصد از ضایعات پلاستیکی این صنعت بازیافت میشوند.
- آلودگی پلاستیکی و میکروپلاستیکها: حجم عظیم پلاستیکهایی که دور ریخته میشود رودخانهها و اقیانوسها را با آلودگی جدی مواجه کرده است و در اثر این آلودگیها، بیش از ۶۳۳ گونه دریایی با تهدید مواجه شدهاند. بسیاری از محصولات زیبایی حاوی میکروپلاستیک نیز هستند که به آلودگی بیشتر آبها منجر میشود.
- مصرف بالای آب و منابع طبیعی: صنعت زیبایی برای تولید محصولات خود به حجم زیادی از منابع طبیعی وابسته است. برای نمونه، کارشناسان تخمین زدهاند که در سال ۲۰۲۰، این صنعت حدود ۱۰٫۴ میلیون تن آب مصرف کرده و یکی از بزرگترین مصرفکنندگان آب در جهان بوده است. در حدود ۷۰درصد از محصولات زیبایی از روغنهای گیاهی مانند روغن پالم استفاده میشود و میدانیم که کشتهای مربوط به تولید این نوع روغن جنگلزدایی و تخریب زیستگاههای طبیعی را در پی دارد.
- انتشار گازهای گلخانهای: تولید و حملونقل مواد اولیه و محصولات آرایشی نیز اثر شایان توجهی بر تغییرات اقلیمی دارد. طبق گزارش شرکت مشاوره «TDi»، حدود ۰٫۵درصد از کل انتشار گازهای گلخانهای در جهان به صنعت زیبایی، که معادل ۹۹۰ میلیون تن دیاکسیدکربن در سال است، به صنعت زیبایی مربوط میشود.
- تولید پسماند و مواد شیمیایی: علاوه بر پلاستیک، پسماند مواد شیمیایی و فاضلاب ناشی از تولید محصولات آرایشی نیز مسئلهای زیستمحیطی است. بسیاری از این مواد سمی با ورود به رودخانهها، اکوسیستمهای آبی را آلوده میکنند. آمارها نشان میدهد که صنعت زیبایی باید در روشهای تولید خود بازنگری اساسی داشته باشد تا پسماند و مصرف منابع را کاهش بدهد و سهم خود را در کاهش تغییرات اقلیمی ایفا کند.
اقدامات و ابتکارات برندهای زیبایی جهانی
در سالهای اخیر، شرکتهای بزرگ صنعت زیبایی برنامههای متعددی را برای کاهش اثرات منفی زیستمحیطی اجرا کردهاند که در ادامه، بعضی از این برنامها را مرور کردهایم.
بستهبندیهای بازیافتپذیر و بازیافتی
در سال ۲۰۲۳، برند گارنیه، که یکی از برندهای زیرمجموعه لورئال است، در گزارشی اعلام کرد که ۴۵درصد از پلاستیک بستهبندی محصولات خود را از پلاستیکهای بازیافتی تهیه میکند. علاوه بر این، بطریهای پرفروش این برند بهطور کامل و صددرصدی از پلاستیک بازیافتی تولید میشود. لورئال هم گفته است که تا پایان سال ۲۰۲۵ تمام بستهبندیهای پلاستیکی خود را از مواد بازیافتپذیر، قابل استفاده مجدد یا موادی که امکان کمپوستشدن دارند تولید خواهد کرد.
شرکت یونیلیور هم در گزارشی که همین امسال منتشر شده، گفته که استفاده از پلاستیک نو را کاهش داده است. طبق این گزارش، یونیلیور مصرف پلاستیک نو را ۲۳درصد کاهش داده و در حال حاضر، ۲۱درصد از بستهبندی محصولات این برند از جنس پلاستیک بازیافتی است. هدفگذاری یونیلیور این است که تا سال ۲۰۳۰، برای بستهبندی محصولات خود بهطور کامل از مواد بازیافتپذیر یا قابل استفاده مجدد بهره ببرد.
صنعت زیبایی سالانه بیش از ۱۲۰ میلیارد قطعه بستهبندی یکبارمصرف تولید میکند که تقریبا ۹۵درصد از این بستهبندیها، پس از یک بار مصرف، بدون اینکه وارد چرخه بازیافت شوند دور ریخته میشوند. به عبارت دیگر، فقط حدود ۹درصد از ضایعات پلاستیکی این صنعت بازیافت میشوند.
مواد اولیه پایدار
شرکتها توجه ویژهای به منابع تأمین مواد اولیه دارند. لورئال اعلام کرده که تا سال ۲۰۳۰ تمامی بستهبندیهای گیاهی و زیستپایه خود را بدون جنگلزدایی تأمین خواهد کرد و امکان ردیابی زنجیره تأمین این مواد بهطور کامل وجود خواهد داشت. یونیلیور هم ۹۷درصد از کالاهای کلیدی خود، مانند روغن پالم، چای و سویا، را بدون ارتباط با جنگلزدایی خریداری میکند. چنین اقداماتی به حفاظت از جنگلها و تنوع زیستی کمک خواهد کرد.
حذف آزمایشهای حیوانی
بسیاری از برندهای زیبایی در جهت حذف آزمایش روی حیوانات گام برمیدارند. برای نمونه، برند گارنیه دارای گواهی «Leaping Bunny» از مؤسسه بینالمللی ضد آزمایشهای حیوانی است. این گواهی یک استاندارد بینالمللی شناختهشده برای محصولات آرایشی و بهداشتی و پاککنندههای خانگی است و تضمین میکند این محصولات در هیچ مرحلهای از تولید روی حیوانات آزمایش نشدهاند.
نمونه دیگر شرکت انگلیسی بادی شاپ است که در سال ۱۹۷۶ تأسیس شده و در زمینه تولید لوازم آرایشی، مراقبت از پوست و عطر فعالیت میکند. این شرکت از پیشگامان حذف آزمایش روی حیوانات است و کمپین جهانی «مخالفت با آزمایش روی حیوانات برای همیشه» را راهاندازی کرده است تا ممنوعیت کامل آزمایش محصولات آرایشی روی حیوانات را در سطح جهان دنبال کند. علاوه بر این، اکثر محصولات بادیشاپ و شرکتهای مشابه دارای گواهی وگان یا بدون محتویات حیوانی هستند.
کاهش کربن و استفاده از انرژی پاک
در گزارشی که سال ۲۰۲۳ منتشر شد، لورئال اعلام کرد که قصد دارد تا سال ۲۰۳۰، انتشار کربن برای هر محصول را به نصف کاهش بدهد و تا سال ۲۰۲۵، تمام کارخانههای خود را با انرژی تجدیدپذیر تغذیه خواهد کرد. طبق همان گزارش، در سال ۲۰۲۳، ۸۱درصد از سایتهای صنعتی گارنیه و لورئال از منابع انرژی تجدیدپذیر استفاده میکردهاند.
چرخه بسته
برندهایی مانند«Lush» دست به ابتکار جالبی زدهاند و بعضی از محصولاتشان، مانند محصولات جامد و صابونی، را بدون بستهبندی عرضه میکنند تا مصرف پلاستیک را به حداقل برسانند. بسیاری از شرکتها هم طرحهای جمعآوری بستهبندی محصولات مصرفشده را در فروشگاههای خود به اجرا گذاشتهاند.
این اقدامات نشان میدهند که صنعت زیبایی در واکنش به فشارهای زیستمحیطی، در جهت پایداری بیشتر حرکت کرده است. با این حال تحلیلگران مستقل تأکید دارند که هنوز راه زیادی تا رسیدن به اهداف بلندپروازانه باقی است و ادامه این روند به مشارکت مصرفکنندگان هم نیاز دارد.
در سال ۲۰۲۳، برند گارنیه، که یکی از برندهای زیرمجموعه لورئال است، در گزارشی اعلام کرد که ۴۵درصد از پلاستیک بستهبندی محصولات خود را از پلاستیکهای بازیافتی تهیه میکند. علاوه بر این، بطریهای پرفروش این برند بهطور کامل و صددرصدی از پلاستیک بازیافتی تولید میشود.
تاثیر مطالبه افکار عمومی و آگاهی مصرفکنندگان
در پی آگاهی فزاینده مصرفکنندگان نسبت به مسائل زیستمحیطی، تقاضا برای محصولات پایدار بهسرعت افزایش یافته است. مطالعات و نظرسنجیهای اخیر نشان میدهد که مشتریان اهمیت زیادی به «زیبایی پاک» و مسئولیت اجتماعی برندها میدهند.
- اهمیت «زیبایی پاک»: طبق نظرسنجی مؤسسه «CleanHub» که در حوزه حفاظت از محیط زیست فعالیت میکند، در سال ۲۰۲۳، حدود ۶۳درصد از مصرفکنندگان جهان اعلام کردند که «زیبایی پاک» برایشان «بسیار مهم» یا «خیلی مهم» است. به عبارت دیگر، بخش بزرگی از مصرفکنندگان جهان به ترکیبات محصولات زیبایی و تأثیر زیستمحیطی آنها توجه جدیتری نشان میدهند.
- تحقیق درباره سوابق زیستمحیطی برند: بر اساس همین نظرسنجی، حدود ۷۰درصد از خریداران پیش از خرید محصولات آرایشی، به سابقه و گواهیهای زیستمحیطی برند توجه میکنند. فقط درصد کمی از مشتریان ادعا کردهاند هرگز در مورد پایداری برند سوال نمیپرسند.
- تمایل به پرداخت بیشتر برای محصولات پایدار: شواهد نشان میدهد بیش از نیمی از مصرفکنندگان حاضرند برای محصولاتی که با رعایت مسئولیت اجتماعی و زیستمحیطی تولید شدهاند پول بیشتری بدهند. بهشکل دقیقتر، گفته شده که مردم حاضرند برای محصولات پایدار بهطور متوسط ۱۰درصد بیشتر بپردازند.
- افزایش جستوجو برای «زیبایی پایدار»: دادههای مربوط به جستوجوهای اینترنتی نیز تحول واضحی را نشان میدهد. برای نمونه، در گزارش نشریه گلوبال کازمتیکس اینداستری در ماه می ۲۰۲۴، اشاره شده است که حجم جستوجوی عبارت «زیبایی پایدار» نسبت به سال ۲۰۱۹ بیش از ۲۰۰درصد افزایش یافته است. این آمار چشمگیر، میزان رشد توجه مردم به محصولات و سبک زندگی دوستدار محیط زیست را نشان میدهد.
- رشد بازار محصولات پایدار: گرایش به سوی محصولات آرایشی و بهداشتی با برچسبهای «پاک»، «طبیعی» و «سازگار با محیط زیست» رو به افزایش است. پیشبینیها حاکی است که بازار جهانی محصولات زیبایی پایدار در دهه آینده چند برابر خواهد شد و شرکتها نیز سرمایهگذاریهای بیشتری در این بخش انجام خواهند داد. این روند برندها را وادار کرده تا شفافیت در زنجیره تامین و پایداری را به اولویت استراتژیک خود تبدیل کنند.
به طور کلی، مطالعات و رفتار بازار نشان میدهد که فشار افکار عمومی و آگاهی مصرفکنندگان نقش مهمی در وادارکردن برندهای زیبایی به پذیرش رویکردهای سبز و شفاف دارد. بنابراین، شرکتهایی که زودتر از دیگران خود را با این تغییرات هماهنگ کرده باشند در جذب مشتریان وفادار عملکرد بهتری خواهند داشت و از موقعیت رقابتی مناسبتری بهره خواهند برد.
