آمارها نشان میدهد که امروزه در جهان زیبایی و مراقبت از پوست، مصرفکنندگان بیشتری دنبال محصولات ارگانیک، طبیعی، گیاهی، سازگار با محیطزیست و دوستدار حیوانات هستند اما آیا همه تولیدکنندگانی که چنین ادعاهایی را درباره محصولاتشان مطرح میکنند، واقعا تاییدیههای استاندارد لازم را در این زمینه دریافت کردهاند؟ گذشته از این، اساسا معنی عباراتی مثل دوستدار حیوانات در صنعت زیبایی چیست؟
واقعیتها: از فرمولسازی تا بازار
همین ابتدا باید تاکید کنیم که هیچ تعریف قانونی و مشخصی از اصطلاحات نامبرده وجود ندارد که در مقررات رسمی اتحادیه اروپا، بریتانیا و آمریکا ثبت شده باشد. پس این خطر وجود دارد که بعضی از تولیدکنندگان واقعا بدون پشتوانه از اصطلاحاتی مانند «سازگار با محیطزیست» یا «دوستدار حیوانات» در تولید محصولاتشان استفاده کنند.
اگرچه صدور تاییدیه یا گواهینامه در رابطه با ادعاهایی مثل ارگانیک، طبیعی، گیاهی، سازگار با محیطزیست و دوستدار حیوانات در گروه الزامات قانونی قرار نمیگیرد، در نهایت پیامهای مشخصی را به مصرفکنندگان انتقال میدهد. به همین دلیل سازمان بینالمللی استاندارد در قالب ISO 16128، تعریفهای مشخصی را درباره محصولات طبیعی و ارگانیک ارائه کرده است. پس اگر محصولات زیبایی واقعا تاییدیههای ISO را دریافت کرده باشند و نشان این تاییدیهها را روی بستهبندی خودشان داشته باشند، میتوان از ارگانیک و طبیعی بودن آنها مطمئن شد.
با اینحال، شفافیت درباره ادعاهای ذکرشده باید اولین گام هر برندی در طراحی و تولید فرمولاسیون محصول باشد. پس برندها یا باید گواهینامههای ISO را دریافت کنند که حداقل ارگانیک و طبیعی بودن محصولاتشان را مشخص کرده باشند یا اینکه باید برای دریافت استانداردهای خاص و متفاوت با نهادهای مربوطه تماس داشته باشند. درنهایت ترکیبات انتخابشده، میزان استفاده از آنها، دادههای شفاف از تامینکنندگان مواد اولیه برای فرمولسازی و… جزو مهمترین مسائلی هستند که باید به هر کدام از نهادهای مرجع و استاندارد ارائه شوند. در ادامه با بعضی از معروفترین استانداردهای موجود آشنا خواهیم شد.
COSMOS
COSMOS درواقع یکی از پرکاربردترین گواهینامهها در زمینه محصولات زیبایی طبیعی و ارگانیک در جهان است. گواهینامه COSMOS را یک انجمن بینالمللی مستقل ارائه میکند که کشورهایی مانند آلمان، فرانسه، ایتالیا و بریتانیا در تأسیس آن نقش داشتهاند. بازرسان این انجمن باید به تمام جنبههای تامین مواد اولیه، تولید کارخانهای، بازاریابی و تست نهایی محصول دسترسی داشته باشند تا بتوانند گواهینامه COSMOS را برای یک محصول صادر کنند. بازرسان این انجمن بعد از صدور گواهینامه نیز همچنان به بررسیهای دورهای و مستمر ادامه خواهند داد و در صورت لزوم میتوانند گواهینامه صادرشده قبلی را لغو کنند.
NATRUE
NATRUE هم یک انجمن بینالمللی غیرانتفاعی است که در سال 2007 برای ترویج استانداردهای جهانی و معتبر تأسیس شد. گواهینامه NATRUE، استانداردهای دقیقی برای فرمولسازی محصولات طبیعی و ارگانیک و همچنین بستهبندی محصول دارد تا بتواند کیفیت آن را برای مصرفکنندگان تضمین کند. تا به امروز بیش از هفت هزار محصول توانستهاند گواهینامه NATRUE بگیرند و نشان این استاندارد را روی بستهبندی خودشان درج کنند. بازرسان NATRUE هم مواد خام و اولیه و هم فرمولهای ارائهشده هر محصول را بررسی میکنند تا بتوانند ارگانیک و طبیعی بودن آن را در مراحل مختلف تایید کنند.
VEGAN SOCIETY
اگرچه هنوز یک تعریف قانونی مشخص از محصولات زیبایی وگان یا گیاهی وجود ندارد، اما بعضی از برندها ادعا میکنند که محصولاتشان حاوی هیچ گونه ماده مرتبط با حیوانات نیست و کاملا گیاهی تولید میشود. پس این ادعا در بهترین حالت میگوید که فقط از ترکیبات مرتبط با حیوانات استفاده نکرده است، اما از دیگر مواد اولیه هیچ صحبتی نمیکند.
با اینحال، VEGAN SOCIETY میتواند محصول زیبایی را براساس معیارهای خاص خودش بررسی و درنهایت نشان استاندارد VEGAN SOCIETY را به یک محصول اعطا کند. بازرسان VEGAN SOCIETY حساسیت شدیدی نسبت به استفاده از ترکیبات با منشاء حیوانی دارند و اگر در مراحل بررسی مواد اولیه و فرمولسازی نهایی با هر گونه ماده حیوانی مواجه شوند، گواهینامه لازم را برای محصول مورد نظر صادر نخواهند کرد.
LEAPING BUNNY
بریتانیا و اتحادیه اروپا، هرگونه آزمایش محصولات زیبایی روی نمونههای حیوانی را ممنوع کردهاند و اگر متوجه شوند که محصول خاصی روی نمونههای حیوانی آزمایش شده است، فروش آن را متوقف خواهند کرد. هنوز هیچکدام از نهادهای دولتی اصطلاح «دوستدار حیوانات» یا cruelty-free را بهعنوان یک اصل قانونی نپذیرفتهاند، اما به نظر میرسد که محصولات فعلی در اتحادیه اروپا و بریتانیا واقعا به سیاستگذاریهای کلی درمورد خودداری از انجام آزمایشهای حیوانی پایبند هستند.
با اینحال، انجمن LEAPING BUNNY بهعنوان یک نهاد بینالمللی بهواسطه سازمانهای حمایت از حیوانات در سال 1996 تأسیس شد و کیفیت محصولات زیبایی را در کشورهای آمریکا، کانادا، بریتانیا و اتحادیه اروپا بررسی میکند. مسئولان Leaping Bunny میگویند که امروزه بعضی از کمپانیها همچنان محصولات یا بعضی از ترکیباتشان را روی نمونههای حیوانی آزمایش میکنند. به نظر آنها، این مشکل از خلأهای قانونی نشات میگیرد؛ مثلا زمانی که بعضی از کشورها مانند چین بهعنوان مرجع نظارتی در روندهای آزمایشی تعیین میشوند یا زمانی که ترکیبات شیمیایی در نهایت باید ابتدا روی نمونههای حیوانی آزمایش شوند و سپس در اختیار برندهای زیبایی قرار بگیرند. با اینحال، گواهینامه Leaping Bunny فقط به کمپانیهایی داده میشود که همه استانداردهای این انجمن را رعایت کرده باشند، حتی اسناد قانونی را امضا کرده و اسناد تکمیلی را هم برای بررسیهای بیشتر در اختیار Leaping Bunny قرار داده باشند.
PETA
سازمان PETA امروزه دو نوع گواهینامه برای محصولات زیبایی صادر میکند؛ یکی برای محصولات دوستدار حیوانات و یکی هم برای محصولاتی که همزمان گیاهی و دوستدار حیوانات هستند. البته محصولات گیاهی از نظر سازمان PETA فقط محصولاتی هستند که حاوی ترکیبات حیوانی نباشند. کمپانیهایی که میخواهند گواهینامه یا تاییدیه PETA را دریافت کنند، باید پرسشنامههای PETA را تکمیل کنند و یک اظهارنامه قانونی را به این انجمن ارائه بدهند، بنابراین برندهای تولیدکننده به PETA تعهد میدهند که در هیچکدام از مراحل تحقیق و توسعه یا تولید محصول، هیچ نوع آزمایشی روی نمونههای حیوانی انجام نمی دهند. تولیدکنندگان باید در اظهارنامه خود به PETA تعهد بدهند که ترکیبات اولیه و فرمولسازی نهایی آنها شامل هیچ ماده حیوانی خاصی نیست و در تولید محصولات آیندهشان هم از ترکیبات حیوانی استفاده نخواهند کرد. البته PETA مستقیم مراحل توسعه و تولید محصول را بازرسی نمیکند و دریافت گواهینامه PETA تا حدود زیادی به صداقت برندها در ثبت اظهارات مکتوب بستگی دارد.
