جنگ اخیر، صنعت آرایشی و بهداشتی را وارد یکی از دشوارترین دورههای خود کرده است. جایی که اختلال در زنجیره تأمین، کمبود مواد اولیه، نوسان شدید ارز و توقف بخشی از حملونقل، تولیدکنندگان را میان بحران بقا و حفظ بازار گرفتار کرده است. فعالان این حوزه هشدار میدهند ادامه این شرایط، نهتنها قیمت و دسترسی به محصولات بهداشتی را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه میتواند آینده بسیاری از برندهای داخلی را نیز در هالهای از ابهام فرو ببرد. ماندانا صبور، مدیرعامل برند سیلکر در رابطه با راهکارهای برونرفت از وضعیت فعلی به خانومی بیزینس میگوید: تنها راه این است که تولیدکنندهها بیشتر روی کالاهایی تمرکز کنند که فروش بالاتری دارند یا جزو نیازهای اساسی مردم محسوب میشوند، بهجای اینکه بخواهند هر نوع کالایی را تولید کنند. در واقع باید نقدینگی خود را روی این بخشها متمرکز کنند. از سوی دیگر، همکاری میان تولیدکنندهها نیز میتواند بسیار کمککننده باشد؛ یعنی اگر بتوانند پلتفرمی مشترک ایجاد کنند تا هم در تأمین مواد اولیه با یکدیگر همکاری داشته باشند و هم درباره نگاه به بازار و نحوه قیمتگذاری هماهنگتر عمل کنند، شرایط بسیار بهتر خواهد شد. البته متأسفانه در ایران چنین همکاریهایی کمتر شکل میگیرد و اغلب مجموعهها بهصورت خودمحور عمل میکنند.
بهعنوان مدیرعامل یک شرکت فعال در صنعت آرایشی و بهداشتی بفرمایید که جنگ اخیر چه تأثیری بر روند تأمین مواد اولیه و ملزومات بستهبندی در مجموعه شما داشته است؟
شرایط بسیار دشوار شد و عملاً برای همه فعالان این حوزه چالشبرانگیز بود. ورود مواد اولیه متوقف شد، کشتیهای در مسیر نیز امکان ترخیص پیدا نکردند و در نتیجه، قیمت مواد اولیه بهطور قابل توجهی افزایش یافت. در حوزه ملزومات بستهبندی نیز با مشکلات جدی مواجه شدیم. بهویژه با توجه به شرایط پتروشیمی، قیمت تیوپ به شکل چشمگیری افزایش پیدا کرد. برای مثال، قیمت پریفرم از حدود ۴,۰۰۰ تومان به حدود ۲۰,۰۰۰ تومان رسید؛ یعنی تقریباً حدود پنج برابر رشد.
این کمبود تا چه اندازه بر روند تولید تأثیر گذاشته و تا چه حد منجر به کمبود کلای نهایی شده است؟
مواد اولیهای که ما امروز برای تولید استفاده میکنیم، مربوط به خریدهای سال گذشته است. ما تا شهریور برای تأمین مواد اولیه و تولید برنامهریزی انجام داده بودیم، اما اگر بخواهیم در شرایط فعلی خرید کنیم، به نظر میرسد در تابستان با وضعیت بسیار بحرانی مواجه خواهیم شد. این روند احتمالاً تا پاییز نیز ادامه پیدا میکند؛ چرا که هم کمبود مواد اولیه بسیار جدی است و هم افزایش شدید قیمتها تأثیر قابل توجهی بر شرایط گذاشته است.
راهکار شرکت شما برای جبران این کمبودها چه بوده و چه اقداماتی را در دستور کار قرار دادهاید؟
تنها راهی که برای ما وجود دارد این است که هرچه زودتر مواد اولیه را از منابع دیگر تأمین کنیم. واقعیت این است که هیچ کمکی صورت نگرفته است. بهعنوان مثال، قصد داشتیم مواد اولیه را با قطار از چین وارد کنیم، اما تعرفههای گمرکی بسیار بالاست. حداقل انتظار میرفت در این شرایط بحرانی، این تعرفهها کاهش یا حذف شوند تا بتوانیم راحتتر مواد اولیه را وارد کنیم. راهحل دیگر ما این است که فرمولاسیون را بهگونهای تغییر دهیم که بتوانیم با موجودی فعلی این شرایط را سپری کنیم. من فکر میکنم در ادامه برخی از محصولات در تمام سبدها حذف یا با اخلال مواجه خواهد شد.
پیش از جنگ، وضعیت صادرات شما چگونه بوده است و در شرایط کنونی این حوزه با چه موانع، محدودیتها و چالشهایی روبهرو شده است؟
ما پیش از جنگ برنامهریزیهایی برای صادرات داشتیم و در این زمینه صحبت کرده بودیم. به عنوان مثال، مذاکراتی برای صادرات به افغانستان، ازبکستان و عراق انجام شده بود؛ اما با شرایطی که پیش آمد، همه این برنامهها متوقف شد. البته گفته میشود این بازارها دوباره فعال میشوند، اما هنوز وضعیت کاملاً شفاف نیست و مشخص نیست چه اتفاقی خواهد افتاد.
قطعی و اختلال در اینترنت چه تأثیری بر روند فعالیتهای شما داشته و آیا این وضعیت منجر به کاهش فروش شده است؟
این موضوع ۱۰۰ درصد موجب کاهش فروش شده است. ما در طی این سالها از پلتفرمهای موجود برای مارکتینگ استفاده میکردیم، اما با قطعی اینترنت این فعالیتها بهشدت افت کرد و عملاً دچار ریزش شد. از سوی دیگر، دادههای جهانی نیز از بین رفت؛ در حالی که قبلاً از طریق ابزارهایی مانند گوگل آنالیتیکس میتوانستیم ببینیم چه تعداد از افراد برند ما را مشاهده میکنند و جایگاه خود را در سطح جهانی ارزیابی میکردیم، این امکان دیگر وجود ندارد. در نتیجه، نه میتوانیم تحلیل دقیقی از وضعیت خود داشته باشیم و نه برنامهریزی مارکتینگ مؤثری انجام دهیم. این شرایط ما را به وضعیتی رسانده که عملاً امکان حضور مناسب در فضای آنلاین را از دست دادهایم. حتی اکنون هم با وجود بازتر شدن نسبی فضا، سرمایهگذاری در این حوزه همچنان با ریسک بالایی همراه است. بهنظر من، بسیاری از شرکتها دیگر تمایلی ندارند با همان سطح سرمایه قبلی روی فضای آنلاین سرمایهگذاری کنند و این موضوع فرآیند معرفی برند را بسیار دشوارتر کرده است.
با توجه به چالشهایی که به آنها اشاره شد، چشمانداز تولید در سال جاری را چگونه ارزیابی میکنید؟
با شرایط بسیار سختی مواجه خواهیم بود. بهنظر من بسیاری از برندها حذف خواهند شد و کاهش شدید نقدینگی باعث میشود مانور دادن در حوزه تولید بسیار دشوار شود. از طرف دیگر، شرایط اقتصادی مردم نیز بدتر شده و فروش با دشواری بیشتری همراه خواهد بود. در مجموع، پیشبینی من این است که تولید با یک رکود بسیار جدی و سنگین مواجه شود.
آیا دولت یا نهادهای مرتبط تاکنون برنامه یا بسته حمایتی مشخصی برای جبران این شرایط ارائه کردهاند؟
تاکنون اقدام خاصی صورت نگرفته است، اما انتظار داریم برای بسیاری از مواد اولیه تعرفههای گمرکی حذف یا حداقل کاهش یابد تا افرادی که در تلاش هستند مواد اولیه را از هر طریقی تأمین کنند، با تعرفههای سنگین مواجه نشوند و روند واردات تسهیل شود. همچنین انتظار میرود پتروشیمیها تخصیص مواد اولیه را به کارخانههایی که در حوزه تولید بستهبندی و ملزومات فعالیت میکنند، انجام دهند؛ البته طبیعتاً خود پتروشیمیها نیز با مشکلاتی مواجه هستند و از سمت دولت نیز اقدام مؤثری در این خصوص انجام نشده است.
چه راهکارهایی را برای برونرفت از وضعیت فعلی پیشنهاد میکنید؟
به نظر من تنها راه این است که تولیدکنندهها بیشتر روی کالاهایی تمرکز کنند که فروش بالاتری دارند یا جزو نیازهای اساسی مردم محسوب میشوند، بهجای اینکه بخواهند هر نوع کالایی را تولید کنند. در واقع باید نقدینگی خود را روی این بخشها متمرکز کنند. از سوی دیگر، همکاری میان تولیدکنندهها نیز میتواند بسیار کمککننده باشد؛ یعنی اگر بتوانند پلتفرمی مشترک ایجاد کنند تا هم در تأمین مواد اولیه با یکدیگر همکاری داشته باشند و هم درباره نگاه به بازار و نحوه قیمتگذاری هماهنگتر عمل کنند، شرایط بسیار بهتر خواهد شد. البته متأسفانه در ایران چنین همکاریهایی کمتر شکل میگیرد و اغلب مجموعهها بهصورت خودمحور عمل میکنند.
