دهههاست صنعت مراقبت از پوست، داستانی جذاب را در پوشش ظروف مجلل و کرمهای گرانقیمت به زنان میفروشد؛ داستانی که وعده اکسیر جوانی ابدی را میدهد. سالها مدل کسبوکار این صنعت بر بستهبندیهای شیک و قیمتهای بالا بهعنوان نشانهای از اثربخشی محصول استوار بود.اما حالا اتفاق دیگری در حال رخ دادن است: مصرفکنندگان بیش از گذشته میخواهند بدانند یک محصول چطور و با چه شواهدی کار میکند.
بر اساس گزارش سال ۲۰۲۶ مؤسسه مککینزی، بازار جهانی زیبایی با رشد سالانه ۵درصدی میتواند تا سال ۲۰۳۰ به ۵۹۰ میلیارد دلار برسد. با وجود این رشد، رفتار خریداران در حال تغییر است و تصمیمگیری درباره خرید محصولات زیبایی بیش از گذشته به داده و شواهد علمی وابسته میشود.
گزارش مشترک مککینزی و «بیزینس آو فشن» نشان میدهد یکچهارم مصرفکنندگان جهان هنگام خرید به نتایج علمی و شواهد بالینی توجه میکنند. این سهم در برخی بازارها بیشتر است و در کره جنوبی به ۳۵درصد میرسد. مصرفکنندگان، بهخصوص در بازارهای پیشرو، دیگر فقط به وعدههای روی بستهبندی اکتفا نمیکنند؛ آنها ترکیبات محصولات را بررسی میکنند، درباره مواد تشکیلدهنده تحقیق میکنند و به دنبال دادههایی هستند که ادعای برند را تأیید کند.
کره جنوبی یکی از همین بازارهای پیشرو است و انتظار میرود بازار زیبایی آن تا سال ۲۰۳۳ به ۲۵۲.۴میلیارد دلار برسد. در چنین فضایی، دستهای تازه در صنعت زیبایی در حال شکلگیری است: مراقبت از پوست زیستفناورانه (Biotech Skincare). در این مدل، فناوری زیستی و علوم طول عمر از آزمایشگاههای تحقیقاتی وارد محصولاتی شدهاند که قرار است در نهایت روی میز آرایش مصرفکننده قرار بگیرند.
اپیژنتیک؛ وقتی سن پوست فقط عدد نیست
اپیژنتیک یا مطالعه تغییرات فعالیت ژنها بدون تغییر در توالی دیانای، به زبان بررسی میکند که کدام ژنها در پاسخ به عواملی مانند افزایش سن، محیط و سبک زندگی روشن یا خاموش میشوند و با چه شدتی فعالیت میکنند.
پژوهشگران طی دهه گذشته «ساعتهای اپیژنتیک» را توسعه دادهاند؛ ابزارهایی که با بررسی تغییرات شیمیایی در سراسر ژنوم، سن بیولوژیکی را تخمین میزنند. «استیو هوروات»، ژنتیکدان دانشگاه UCLA، یکی از مهمترین چهرهها در توسعه این روش است و مدل او به یکی از معیارهای معتبر برای سنجش ادعاهای مربوط به سن بیولوژیکی تبدیل شده است.
شرکت زیستفناوری «یوان ریسرچ» نیز پنج سال پیش وارد همین حوزه شد. در سال ۲۰۲۳، پژوهشی منتشرشده در مجله «GeroScience» نشان داد یکی از درمانهای توسعهیافتهی این شرکت توانسته پیری اپیژنتیک را در بافت موشهای آزمایشگاهی در چهار اندام، بهطور میانگین ۶۷.۴درصد معکوس کند. این نتیجه با استفاده از شش ساعت اپیژنتیک مستقل ارزیابی شد. میزان بهبود در کبد ۷۴.۶درصد، در خون ۶۴.۳درصد و در قلب ۴۶.۵درصد بود.
بر اساس گزارش سال ۲۰۲۶ مؤسسه مککینزی، بازار جهانی زیبایی با رشد سالانه ۵درصدی میتواند تا سال ۲۰۳۰ به ۵۹۰ میلیارد دلار برسد. با وجود این رشد، رفتار خریداران در حال تغییر است و تصمیمگیری درباره خرید محصولات زیبایی بیش از گذشته به داده و شواهد علمی وابسته میشود.
درمان موردنظر حاوی ترکیبی به نام «E5»، فراکشن پلاسمایی مشتقشده از خوکهای جوان بود. اهمیت این پژوهش فقط در نتیجه آن نبود و روش اندازهگیری نیز اهمیت داشت. اثربخشی درمان با معیار اختصاصی شرکت سنجیده نشد، بلکه چند ساعت مستقل آن را ارزیابی کردند. چنین جزئیاتی میتواند تفاوت میان ادعایی علمی و پیامی تبلیغاتی را مشخص کند.
بر اساس گزارش سال ۲۰۲۶ مؤسسه مککینزی، بازار جهانی زیبایی با رشد سالانه ۵درصدی میتواند تا سال ۲۰۳۰ به ۵۹۰ میلیارد دلار برسد. با وجود این رشد، رفتار خریداران در حال تغییر است و تصمیمگیری درباره خرید محصولات زیبایی بیش از گذشته به داده و شواهد علمی وابسته میشود.
از موش آزمایشگاهی تا ژل صورت
اما این یافتهها چه ارتباطی با محصولی مصرفی روزانه ما دارند؟ محصول تجاری یوان ریسرچ، یعنی ژل «NEEL»، بر پایه ترکیب «GHK-Cu» ساخته شده است؛ یک تریپپتید طبیعی متصل به مس که سطح آن با افزایش سن در بدن کاهش پیدا میکند و حدود پنج دهه است که در زمینه بازسازی بافت و ترمیم زخم مورد مطالعه قرار دارد. دلیل توجه شرکتهای فعال در حوزه علوم طول عمر به «GHK-Cu»، فقط سابقه آن در ترمیم بافت نیست. این ترکیب از منظر اپیژنتیک نیز مورد مطالعه قرار گرفته است.
نتایج حاصل از پژوهشی منتشر شده در سال ۲۰۱۴ نشان داده بود که «GHK-Cu» در بیش از ۵۰درصد از حدود یکسوم ژنهای انسانی بررسیشده تغییر ایجاد کرده و آنها را به سمت الگوهای مرتبط با بافتهای جوانتر و سالمتر سوق داده است.
تحلیل دیگری در مؤسسه «Broad» نیز نشان داد «GHK» توانسته ۷۰درصد از الگوی ۵۴ ژن مرتبط با مراحل اولیه سرطان روده بزرگ و احتمال متاستاز را معکوس کند. این یافتهها در مقایسه با ادعاهای معمول صنعت مراقبت از پوست، دامنه بسیار گستردهتری دارند و نشان میدهند یک مولکول واحد میتواند در حوزههایی از سرطانشناسی تا مراقبت از پوست مورد مطالعه قرار گیرد.
ژل «NEEL» در یک کارآزمایی با تأییدیه «IRB» مورد بررسی قرار گرفت؛ یعنی هیئتی مستقل، آزمایش انسانی محصول را پیش از عرضه بررسی کرده است. این مطالعه روی ۲۱ زن میانسال انجام شد و افزایش فیبرهای کلاژن را از طریق سونوگرافی ثبت کرد.
گزارش مشترک مککینزی و «بیزینس آو فشن» نشان میدهد یکچهارم مصرفکنندگان جهان هنگام خرید به نتایج علمی و شواهد بالینی توجه میکنند. این سهم در برخی بازارها بیشتر است و در کره جنوبی به ۳۵درصد میرسد.
رقابت اصلی بر سر ترکیب جدید نیست؛ بر سر شواهد است
استراتژی یوان ریسرچ بر پایه یک ماده کاملاً جدید نیست. «GHK-Cu» دهههاست شناخته شده و پپتیدهای مس در بسیاری از محصولات مراقبت از پوست وجود دارند. مزیت موردنظر این شرکت، تعریف استانداردی جدید برای اثبات ادعاهای زیبایی است؛ استانداردی نزدیکتر به صنعت داروسازی که در آن محصولات باید برای ادعاهای خود شواهد بالینی ارائه کنند.
اگر مصرفکنندگان بخواهند در این راستا قدم بردارند، چنین تغییر میتواند برای برندهایی که از ابتدا بر پایه تحقیقات علمی ساخته شدهاند، مزیت بزرگی ایجاد کند. برندی که سالها روی بستهبندی جذاب و همکاری با اینفلوئنسرها تمرکز کرده، نمیتواند با تغییر ذائقه مصرفکننده، یکشبه سابقه علمی ایجاد کند. تحقیقات و دادههای بالینی باید از مراحل اولیه توسعه محصول شکل گرفته باشند.
علوم طول عمر سالهاست در آزمایشگاهها روی طول عمر حیوانات، ساعتهای اپیژنتیک و ترکیبات پلاسمایی مطالعه میشود. اما پرسش دشوارتر این است که آیا این دانش میتواند در زندگی واقعی انسان نیز به نتیجهای قابل اندازهگیری تبدیل شود؟
ژل «NEEL» دقیقاً همین پرسش را مطرح میکند: آیا یافتههای علوم طول عمر میتوانند به محصولی تبدیل شوند که زنی مقابل آینه حمام، پیش از استفاده از آن، شواهد علمیاش را بررسی کند و بر اساس همان شواهد تصمیم بگیرد؟
اگر پاسخ مثبت باشد، برندگان مرحله بعدی صنعت زیبایی لزوماً برندهایی با بزرگترین بودجههای تبلیغاتی نخواهند بود؛ بلکه شرکتهایی خواهند بود که حاضرند دادههای علمی خود را در معرض بررسی مصرفکننده قرار دهند. در این آینده، برندها به جای درخواست اعتماد، شواهد ارائه میکنند و اجازه میدهند خریدار خودش تصمیم بگیرد.
