جنگ ایران روی بخش محصولات مراقبت شخصی سایه انداخته و بسیاری از شرکتهای این حوزه را مجبور کرده قیمتهای خود را بالا ببرند؛ هرچند بعضی از کسبوکارها توانستهاند خود را از این موج گرانی کنار بکشند. این درگیری دسترسی به مواد اولیه را برای تأمینکنندگان مواد شیمیایی سخت کرده و با به هم ریختن زنجیره تأمین جهانی، هزینهها را بالا برده است.
تأمینکنندگانی مثل «واکر شیمی»، «داو»، «لنکسس»، «نوریون»، «بآاساف» و «اشلند»، قیمت انواع سیلیکون، مواد نگهدارنده و محصولاتی با پایه پراکسید را افزایش دادهاند. این شرکتها دلیل کار خود را گرانی مداوم انرژی، مواد اولیه و هزینههای حملونقل ناشی از تنشهای سیاسی میدانند. این تغییرات نشان میدهد که کل بخش مواد شیمیایی برای حفظ حاشیه سود خود دست به بازنگری در قیمتها زده است.
سایر فعالان حوزه محصولات خانگی و مراقبت شخصی، راهکارهای هدفمندتری را برای کاهش خسارت انتخاب کردهاند. مثلاً شرکت کرهای «الجی هولدینگ اند هلث کر»، حمایت مالی از تأمینکنندگانش را بیشتر کرده تا جریان ورود کالا قطع نشود. از طرف دیگر، شرکت «نیکو کمیکالز» با اصلاح مدیریت زنجیره تأمین، منابع خرید حلالهای خود را متنوعتر کرده و کنترل سختگیرانهای روی توزیع موجودی انبار دارد.
با وجود این فشارهای اقتصادی، وضعیت همه شرکتها یکسان نیست. «ژیوودا» و «الویاماچ» به لطف سیستمهای قیمتگذاری هوشمند، قراردادهای محکم و انعطافپذیری در زنجیره تأمین، سودآوری خوبی را در سه ماهه اول سال گزارش دادهاند. با این حال، نوسانات مداوم در بازار انرژی و مواد اولیه پتروشیمی میتواند نیمه دوم سال را با ابهام مواجه کند؛ مخصوصاً اگر جنگ طولانی شود.
جهش قیمت سیلیکون
سیلیکون یکی از مواد اولیه حیاتی در تولید لوازم آرایشی است. از زمان شروع جنگ، قیمت سیلیکون به یکی از چالشهای اصلی تبدیل شده است. هزینههای تولید همگام با گرانی مواد پتروشیمی، انرژی و لجستیک بالا میرود. شرکت شیمیایی و بیوتکنولوژی «واکر شیمی» از همین ماه قیمت محصولات سیلیکونی خود را افزایش داد. این شرکت آلمانی عواملی مثل افزایش قیمت نفت، گاز طبیعی، مواد اولیه، حملونقل و به هم ریختن مسیرهای تجاری جهان را علت این گرانی اعلام کرد. واکر یکی از بزرگترین سازندگان سیلیکون در دنیاست و بیش از ۲۸۰۰ نوع محصول سیلیکونی تولید میکند. این شرکت جزییات دقیقی از میزان افزایش قیمتها منتشر نکرده است.
این افزایش قیمتها اتفاقی و یکباره نیستند. در کل بازار سیلیکون، قیمتها به خاطر فشارهای مالی مداوم بارها دستخوش تغییر شدهاند. برای نمونه، شرکت «داو» از اواخر سال ۲۰۲۵ تا اوایل سال ۲۰۲۶ چندین بار قیمتهایش را بالا برد.
این گرانیها به ساختار تولید سیلیکون برمیگردد که به شدت به فرآیندهای پرمصرف انرژی و مواد اولیه نفتی و گازی وابسته است. وقتی هزینههای اولیه مدام نوسان دارند، تولیدکنندگانی مثل واکر شیمی و داو مجبور میشوند در چند مرحله قیمتها را بالا ببرند تا ضرر نکنند. البته در لوازم آرایشی، سیلیکون سهم نسبتاً کوچکی از کل هزینه تولید را دارد، بنابراین این افزایش قیمتها شاید مستقیماً باعث گرانی شدید محصول در مغازهها نشود.
سیلیکون یکی از مواد اولیه حیاتی در تولید لوازم آرایشی است. از زمان شروع جنگ، قیمت سیلیکون به یکی از چالشهای اصلی تبدیل شده است. هزینههای تولید همگام با گرانی مواد پتروشیمی، انرژی و لجستیک بالا میرود. شرکت شیمیایی و بیوتکنولوژی «واکر شیمی» از همین ماه قیمت محصولات سیلیکونی خود را افزایش داد.
استراتژی و قیمتگذاری تأمینکنندگان مواد شیمیایی
شرکت تخصصی مواد شیمیایی «لنکسس» اعلام کرده قیمت برخی از محصولات بخش کنترل میکروبی خود را «تا ۳۰ درصد یا بیشتر» افزایش میدهد. این بخش شامل مواد فعال، مواد نگهدارنده و مواد ضدعفونیکننده است که برای محافظت از مواد در برابر فساد میکروبی استفاده میشوند. این شرکت به افزایش مداوم و انباشت هزینهها از جمله گرانی شدید انرژی، مواد اولیه و لجستیک در پی تنشهای سیاسی مداوم اشاره کرده است. لنکسس میگوید: «با وجود تمام تلاشها برای جبران این هزینهها و ثابت نگه داشتن قیمتها، این کار برای تضمین کیفیت، پایداری و ارسال مطمئن کالا برای مشتریان سراسر جهان ضروری است.»
شرکت «نوریون» هم این ماه قیمت جهانی محصولات کتون پراکسید خود را ۳۰ درصد بالا برد. نوریون این تصمیم را نتیجه مستقیم افزایش هزینههای ناشی از جنگ ایران دانست و تأکید کرد که این بحران تأثیر شدیدی روی بازار نفت و مواد اولیه پتروشیمی گذاشته است. با این حال، این شرکت قول داده که تداوم تأمین کالا را حفظ کند.
در همین حال، شرکت «بآاساف» قیمت محصولات بخش مراقبت خانگی، نظافت صنعتی و سازمانی و فرمولهکنندههای صنعتی خود را در اروپا تا ۳۰ درصد افزایش داده است. این تولیدکننده آلمانی میگوید بیثباتی سیاسی فعلی باعث گرانی مواد اولیه، حملونقل بینقارهای، بستهبندی و انرژی شده و آنها را مجبور به این تصمیم کرده است.
همزمان شرکت «اشلند» هم استراتژیهای قیمتی متفاوتی را در بخشها و مناطق مختلف به کار گرفته است. این شرکت برای مقابله با فشارهای بازار، قیمت محصولات خود را در بخشهای علوم زیستی، مواد واسطه، مراقبت شخصی و افزودنیهای تخصصی در سطح جهان تغییر داده است.
علاوه بر این، شرکت «نیکو کمیکالز» برای کاهش آسیبهای اقتصادی جنگ، روی افزایش تابآوری عملیاتی از طریق مدیریت قویتر زنجیره تأمین و متنوع کردن منابع خرید تمرکز کرده است. این شرکت سیستم نظارتی چندلایه داخلی راه انداخته تا به کل زنجیره تأمین خود اشراف داشته باشد. این سیستم با جلسات هفتگی میان بخشهای تولید، خرید و انبارداری پشتیبانی میشود تا بتوانند در لحظه، تداوم خرید و تولید را تنظیم کنند.
اولویت اصلی نیکو کمیکالز، تضمین خرید حلالهای نفتی است. این شرکت که مقر آن در ژاپن است، خرید خود را فراتر از بازارهای سنتی داخلی برده و در حال بررسی گزینههای جایگزین مثل حلالهای زیستی و مشتقشده از کربن دیاکسید است تا وابستگی خود را به مسیرهای محدود فعلی کم کند. این شرکت کنترل سختگیرانهای را هم روی موجودی انبار اعمال کرده است. آنها سفارشها را بر اساس نیاز اولویتبندی میکنند و هماهنگی نزدیکی با مشتریان برای زمان ارسال دارند.
نیکو فراتر از مواد اولیه، به ریسکهای دیگری مثل کمبود قطعات بستهبندی و مشکلات لجستیک هم توجه دارد. اقداماتی مثل تغییر مدلهای بستهبندی، افزایش ذخیره امن مواد حیاتی و رصد دقیق تأخیرهای حملونقل در دستور کار این شرکت قرار گرفته است.
در حالی که بیشتر شرکتهای شیمیایی با افزایش قیمت محصولات به دنبال حفظ سود خود هستند، بعضی دیگر از بازیگران این صنعت به لطف قراردادهای قبلی و انعطافپذیری در کار، مقاومت بیشتری نشان دادهاند. شرکت «ژیوودا» اعلام کرده که میتواند اثرات مالی کوتاهمدت جنگ را مدیریت کند.
تابآوری در حال حاضر، اما آینده مبهم است
در حالی که بیشتر شرکتهای شیمیایی با افزایش قیمت محصولات به دنبال حفظ سود خود هستند، بعضی دیگر از بازیگران این صنعت به لطف قراردادهای قبلی و انعطافپذیری در کار، مقاومت بیشتری نشان دادهاند. شرکت «ژیوودا» یکی از معتبرترین تولیدکنندگان اسانسهای عطری و طعمدهندههای خوراکی در جهان، اعلام کرده که میتواند اثرات مالی کوتاهمدت جنگ را مدیریت کند.
«کریستین اشتامکوتر»، مدیرعامل جدید این شرکت که از ماه گذشته کارش را شروع کرده، گفت که خاورمیانه سهمی تکرقمی و بالا از کل فروش ژیوودا را شامل میشود. البته این وابستگی در بخش عطر و زیبایی بیشتر از بخش اسانسهای غذایی است. ژیوودا برای حفظ امنیت کارکنان و تداوم کار، تیمهای مدیریت بحران تشکیل داده است؛ چرا که این شرکت بیش از ۱۳۹۰ کارمند در ۱۳ کشور جنوب آسیا، خاورمیانه و آفریقا دارد.
به گفته استوارت هریس، مدیر مالی شرکت جنگ تأثیر چندانی روی فروش سه ماهه اول آنها نداشته است، چون تیمهای محلی توانستند با استفاده از مسیرهای جادهای، مشکلات حملونقل دریایی را دور بزنند. این شرکت انتظار دارد روند فعلی مدیریت زنجیره تأمین را در سه ماهه دوم هم ادامه دهد، مگر اینکه شرایط سیاسی بدتر شود. آنها میگویند به لطف قراردادهای نیمه اول سال وضعیت روبهراهی دارند، اما برای نیمه دوم سال همهچیز مبهمتر است.
اگرچه این جنگ هنوز آسیب جدی به کار آنها نزده، اما ژیوودا همچنان با تورم در بخش لجستیک و حملونقل روبروست. این شرکت تلاش میکند با افزایش قیمتها و اصلاح زنجیره تأمین، این هزینهها را جبران کند. ژیوودا تغییر خاصی در رفتار خرید مشتریان ندیده که نشان میدهد تقاضا هنوز پایدار است و کسی به دنبال انبار کردن کالا نرفته است. با این حال، مدیرعامل شرکت هشدار داد که طولانی شدن جنگ میتواند روی بخش کشاورزی و تأمین کود در بازارهای نوظهور اثر منفی بگذارد.
شرکت «الویاماچ» هم از عملکرد مقاوم خود در سه ماهه اول خبر داد؛ درآمد این شرکت با وجود چالشهای سیاسی به ۱۹.۱ میلیارد یورو رسید و رشد ارگانیک ۱درصدی داشت. این گروه اعلام کرد جنگ تأثیر کمی روی رشد آنها داشته و آن را حدود ۱ درصد کاهش داده است.
وضعیت در بخش عطر و لوازم آرایشی این شرکت به لطف عملکرد خوب فروشگاههای سفورا و رشد برندهای بزرگی مثل دیور و گرلن پایدار ماند. «الویاماچ» نوآوری و توسعه فروشگاهها را عامل اصلی این موفقیت میداند که نشاندهنده پایداری این بخش در میان بحرانهای اقتصادی و سیاسی جهان است.
رویکرد همکاریمحور
شرکت کرهای «الجی هولدینگ اند هلث کر» مسیر مستقیمتری را برای ثبات زنجیره تأمین انتخاب کرده و حمایت مالی از شرکتهای همکار خود را که از جنگ آسیب دیدهاند، افزایش داده است. این شرکت پرداختهای خود را در ۵۹ قرارداد با ۱۵ تأمینکننده، حدود ۱.۷۷ میلیون دلار افزایش داد. از ماه آوریل، این حمایت به ۱۶ هزار قرارداد با ۴۷ شرکت همکار گسترش مییابد و رقم این کمکهای مالی تا پایان سال ممکن است به ۱۳.۵۸ میلیون دلار برسد.
این طرح حتی شامل قراردادهایی که فرمول رسمی برای تغییر قیمت ندارند هم میشود تا بار گرانی مواد اولیه را از دوش آنها بردارد. این برنامه الجی از سوی «وزارت شرکتهای کوچک و متوسط و استارتاپهای کرهجنوبی» به عنوان الگویی عالی برای همکاری با تأمینکنندگان در شرایط بحرانهای اقتصادی و سیاسی معرفی شده است.
