در سال‌های اخیر، صنعت زیبایی بیش از گذشته به علم و فناوری نزدیک شده است؛ از فرمولاسیون‌های مبتنی بر زیست‌شناسی گرفته تا ترکیباتی که در آزمایشگاه و با کمک فرایندهایی مانند تخمیر و کشت سلولی تولید می‌شوند. در این میان، «زیبایی بیوتک» به یکی از جریان‌های نوظهور تبدیل شده است، رویکردی که تلاش می‌کند میان اثربخشی محصولات، زیست‌شناسی پوست و پایداری محیط‌زیستی تعادل برقرار کند.
برای «میهوا کیم»، این مسیر از یک حادثه تلخ آغاز شد. کیم که از علاقه‌مندان جدی آرایش و زیبایی بود، به‌عنوان مجری یک برنامه تلویزیونی خرید خانگی در کره جنوبی، محصولات مختلف زیبایی را مقایسه، آزمایش و معرفی می‌کرد. اما در سال ۲۰۱۳، یک تصادف شدید رانندگی جراحات عمیقی روی صورت و گردنش به جا گذاشت و بیش از ۶۰ بخیه به همراه داشت. اعتمادبه‌نفس او به‌شدت آسیب دید و کیم برای حدود شش ماه خود را در خانه حبس کرد و تا حد امکان از نور خورشید دور ماند تا بهبود پیدا کند.
در جریان درمان جای زخم‌ها، او با پچ‌های هیدروژل با کیفیت پزشکی آشنا شد؛ محصولاتی که برای ترمیم زخم به کار می‌روند. ژل انعطاف‌پذیر و سرشار از آب که با استفاده از زیست‌فناوری ساخته شده بود، توجه او را جلب کرد. کیم می‌گوید این پچ‌ها فقط ناحیه آسیب‌دیده را نمی‌پوشاندند، بلکه محیطی ایجاد می‌کردند که به پوست اجازه می‌داد از فرایند طبیعی بازسازی خود حمایت کند.
این تجربه نگاه او به زیبایی را تغییر داد. کیم دریافت که پوست سالم الزاماً نتیجه استفاده از محصولات بیشتر یا مداخلات شدیدتر نیست. در عین حال، او شکافی میان محصولات پزشکی و محصولات زیبایی مشاهده کرد: محصولات با کیفیت پزشکی اثربخشی بالایی داشتند، اما برای استفاده روزمره چندان راحت نبودند و محصولات زیبایی، اگرچه کاربرد آسان‌تری داشتند، همیشه نمی‌توانستند نتیجه مورد انتظار را ارائه دهند. همین مسئله در نهایت به تأسیس برند مراقبت از پوست «بایودنس» در سال ۲۰۲۱ در سئول منجر شد.
ظهور بیوتک در صنعت زیبایی
بایودنس تنها یکی از برندهای جدیدی است که از زیست‌فناوری برای تولید محصولات زیبایی استفاده می‌کند. در این فرایند، از میکروارگانیسم‌های زنده مانند مخمرها و باکتری‌ها برای تولید ترکیبات هدفمند و فرمولاسیون‌هایی با کنترل بیشتر استفاده می‌شود.
به گفته «جینجر کینگ»، متخصص شیمدان محصولات آرایشی در آمریکا، بیوتک فراتر از ترندی زودگذر است و نشان‌دهنده تغییری اساسی در شیوه تولید محصولات زیبایی است. او توضیح می‌دهد که در بسیاری از موارد، ترکیبات طبیعی از طریق فرایندهای زیستی مانند تخمیر تولید یا اصلاح می‌شوند و در نتیجه، محصول نهایی از نظر کیفیت، یکنواختی و ثبات قابل‌کنترل‌تر است.
این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا ترکیبات طبیعی می‌توانند بسته به عواملی مانند آب‌وهوا، خاک و زمان برداشت، غلظت متفاوتی داشته باشند. به گفته کینگ، زیست‌فناوری امکان کنترل دقیق‌تر این متغیرها را فراهم می‌کند.
به گفته‌ی کینگ برندهای زیبایی کره‌ای نیز از پیشگامان این حوزه بوده‌اند. همان‌طور که غذاهای تخمیری آسیایی مانند کیمچی با فواید مرتبط با پروبیوتیک‌ها در سراسر جهان محبوب شده‌اند، توجه به فرایند تخمیر و سایر فناوری‌های زیستی نیز از حوزه غذا به صنعت زیبایی منتقل شده است.
برآورد یکی از شرکت‌های تحقیقات بازار جهانی نشان می‌دهد بازار مراقبت از پوست بیوتک از ۵.۸میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ می‌تواند به ۸.۶میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۲ برسد.
امروزه فناوری‌های بیوتک دیگر محدود به غول‌هایی مانند لورئال و شیسیدو نیستند و برندهای کوچک‌تر و مستقل نیز دسترسی بیشتری به آن‌ها دارند. هم‌زمان، تقاضای مصرف‌کنندگان نیز در حال افزایش است. برآورد یکی از شرکت‌های تحقیقات بازار جهانی نشان می‌دهد بازار مراقبت از پوست بیوتک از ۵.۸میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ می‌تواند به ۸.۶میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۲ برسد.
بیوتک چه تمایزی ایجاد می‌کند؟
برای «اما لوئیشام»، استفاده از زیست‌فناوری برای تولید ترکیباتی که بتوانند با جایگزین‌های سنتزی رقابت کنند، از زمان تأسیس برند هم‌نام او در سال ۲۰۱۹ در نیوزیلند، بخش اصلی مأموریت برند بوده است.
لوئیشام پس از مرگ مادرش بر اثر سرطان و هم‌زمان با تلاش برای بارداری، تمرکز بیشتری بر سلامت پیدا کرد. پزشک او توصیه کرد درمان‌های بالینی لک و ناهماهنگی رنگ پوستش را متوقف کند، زیرا برخی ترکیبات مورد استفاده در این درمان‌ها ممکن بود در دوران بارداری ایمن نباشند. با این حال، پزشک جایگزین طبیعی‌ای که بتواند همان نتیجه را ایجاد کند، پیشنهاد نکرد.
لوئیشام که تحصیلات تکمیلی خود را در رشته فیزیولوژی و بیوشیمی در دانشگاه هاروارد به پایان رسانده بود، در نهایت شغل خود در یک شرکت فناوری چندملیتی ژاپنی را ترک کرد و برند خود را راه‌اندازی کرد. رویکرد او بر شناخت فیزیولوژی پوست و استفاده هم‌زمان از چند ترکیب با منشأ طبیعی است؛ رویکردی که به گفته او به لطف بیوتک امکان‌پذیر شده است.
لوئیشام معتقد است تولید مولکول‌های خالص و با غلظت بالا که از عملکردهای طبیعی پوست تقلید می‌کنند، می‌تواند به ساخت محصولاتی پایدارتر، دقیق‌تر و سازگارتر با محیط‌زیست کمک کند. «پیتر اگر»، پزشک و زیست‌شناس مولکولی برنده جایزه نوبل، نیز در بیانیه‌ای که شرکت لوئیشام منتشر کرده، از رویکرد علمی و توجه او به روش‌های پایدار تقدیر کرده است.
«جوآنا النر»، ادیتور سابق حوزه زیبایی در بریتانیا و بنیان‌گذار برند «Reome»، نیز از مسیر متفاوتی به همین نقطه رسید. او پس از ۱۶ سال فعالیت در رسانه‌ها، در رشته طب سنتی چینی در دانشگاه وست‌مینستر لندن تحصیل کرد. این تجربه باعث شد نگاه او به سلامت پوست و مفهوم تعادل تغییر کند.
النر معتقد است صنعت زیبایی در سال‌های اخیر بیش از حد بر مفهوم «پاک» تمرکز کرده است؛ اصطلاحی که تعریف و استاندارد مقرراتی مشخصی ندارد. او همچنین به تمرکز مصرف‌کنندگان بر تک‌مواد اولیه و رواج روتین‌های ۱۰ تا ۱۵ مرحله‌ای اشاره می‌کند که به گفته او گاهی به استفاده بیش از حد از مواد مؤثره منجر شده است.
او می‌گوید: «ما مواد زیادی روی پوست می‌زدیم، اما پوستمان در وضعیت خوبی قرار نمی‌گرفت، چون بیش از حد تحت درمان قرار گرفته بود.» همین نگاه، در کنار آموزش او در طب سنتی چینی و تأکید آن بر تعادل، در سال ۲۰۲۳ به راه‌اندازی «Reome» منجر شد.
این برند به جای اتکا به عصاره‌های طبیعی، با آزمایشگاه‌های بیوتک همکاری می‌کند تا مولکول‌های گیاهی را از طریق فرایندهایی مانند تخمیر یا کشت سلول‌های گیاهی بازسازی کند. النر معتقد است این فناوری می‌تواند مشکل تأمین ترکیبات ارزشمند از منابع طبیعی را حل کند، به‌ویژه زمانی که یک ماده مؤثر در طبیعت بسیار کمیاب است و امکان تولید آن در مقیاس بالا وجود ندارد.
او همچنین می‌گوید ترکیبات بیوتک را می‌توان به‌گونه‌ای مهندسی کرد که جذب بهتری در پوست داشته باشند که با مفهوم «زیست‌مقلد» (Biomimetic) ارتباط دارد. از نگاه کیم در بایودنس نیز همین موضوع یکی از مهم‌ترین مزیت‌های بیوتک است: «حتی قوی‌ترین ترکیبات، اگر نتوانند به شکل مؤثر به پوست منتقل شوند، نمی‌توانند تمام ظرفیت خود را نشان دهند.»
به گفته کیم، مراقبت از پوست خوب در نهایت به فرمولاسیونی وابسته است که در آن ترکیبات، فرمول و فرایند تولید در تعادل با یکدیگر قرار داشته باشند. از این منظر، هدف زیست‌فناوری جایگزین کردن فناوری با عملکرد طبیعی پوست نیست، بلکه کمک به پوست برای عملکرد بهتر و سالم‌تر است.
مراقبت از پوست خوب در نهایت به فرمولاسیونی وابسته است که در آن ترکیبات، فرمول و فرایند تولید در تعادل با یکدیگر قرار داشته باشند. از این منظر، هدف زیست‌فناوری جایگزین کردن فناوری با عملکرد طبیعی پوست نیست، بلکه کمک به پوست برای عملکرد بهتر و سالم‌تر است.
چگونه هوشمندانه خرید کنیم؟
با ورود برندهای بیشتری به حوزه مراقبت از پوست بیوتک، متخصصان هشدار می‌دهند که مصرف‌کنندگان نباید صرفاً به وجود یا نبود یک ترکیب خاص توجه کنند.
لوئیشام نیز توصیه می‌کند خریداران فراتر از بسته‌بندی‌های جذاب و ترندهای وایرال را ببینند. به جای برندهایی که وعده نتایج سریع می‌دهند، بهتر است به برندهایی توجه کنند که در توضیحات محصولاتشان درباره زیست‌شناسی پوست، حل مسئله و همکاری چند ترکیب برای دستیابی به یک نتیجه مشخص صحبت می‌کنند؛ نه اینکه همه چیز را به یک ماده خاص مانند ویتامین A نسبت دهند.
النر نیز معتقد است یکی از چالش‌های اصلی بازار، اطلاعاتی است که درباره محصولات افشا نمی‌شود. برای مثال، وزن مولکولی یک ترکیب می‌تواند تعیین کند که ماده در لایه‌های بالایی پوست باقی بماند یا از اپیدرم عبور کند. این موضوع برای برندهایی مانند «Reome» اهمیت دارد، اما بسیاری از شرکت‌ها جزئیات آن را در اختیار مصرف‌کننده قرار نمی‌دهند.
او تأکید می‌کند که وجود یک ماده مؤثر به‌تنهایی کافی نیست، اگر آن ماده در دوزی که از نظر بالینی مؤثر شناخته شده استفاده نشود، ممکن است نتیجه مورد انتظار را ایجاد نکند. در نهایت، توصیه النر به مصرف‌کنندگان ساده است: پیش از خرید تحقیق کنند، نوع پوست خود را بشناسند و به جای دنبال کردن ترندها، به شواهد و منطق پشت فرمولاسیون توجه کنند.
برای او، راه‌اندازی برند بیوتک نتیجه دو دهه فعالیت در حوزه زیبایی و مشاهده فاصله میان وعده‌های صنعت و نتایج واقعی محصولات است. او می‌گوید: «من می‌خواهم در این حوزه که خطاهای زیادی در آن رخ داده، کار درست را انجام دهم.»
