تشخیص طلا سفید از نقره در خانه چگونه است؟

برای چشم‌های حرفه‌ای و آموزش‌ندیده، تشخیص طلا سفید از نقره در خانه تنها به بازرسی چشمی محدود نمی‌شود و باید یک سری تست ساده را بلد باشید تا بتوانید این دو فلز گران‌بها را از یکدیگر تشخیص بدهید. البته این دو فلز از نظر میزان گران‌بهابودن از زمین تا آسمان تفاوت دارند و به همین دلیل فروش طلای بدلی ساخته‌شده از نقره استرلینگ و استیل، به یکی از روش‌های رایج کلاهبرداری تبدیل شده است. 

باتوجه‌به رشد روزافزون قیمت طلا و ضرورت دانستن روش‌های تشخیص طلای بدلی، این مقاله را به تفاوت‌های طلا سفید و نقره اختصاص داده‌ایم و با هم می‌بینیم که در خانه چگونه طلا سفید را از نقره تشخیص دهیم.

طلا سفید چیست و چه فرقی با نقره دارد؟

طلای سفید در طبیعت وجود ندارد و برای ساخت زیورآلات طلا با آن، طلای خالص (24 عیار) استخراج‌شده را با حداقل یک فلز سفیدرنگ مثل نیکل یا پالادیوم ترکیب می‌کنند. همچنین برای درخشش و زیبایی بیشتر و مقاومت بالاتر در برابر ساییدگی و اکسیدشدن، روی طلای سفید یک روکش نازک از جنس رودیوم می‌کشند. این روکش باید هرچند سال یک‌بار تمدید شود؛ چون به‌مرور ضعیف و باعث می‌شود یک سایه سفید-طلایی روی طلای سفید ایجاد شود. 

درمقابل، نقره در طبیعت پیدا می‌شود و در میان عناصر جدول تناوبی، بالاترین حد هدایت گرما و الکتریسیته و همچنین بیشترین انعکاس نور را دارد. نقره در مقایسه با طلای سفید سرعت اکسیداسیون بالاتری دارد و در صورت قرار گرفتن در معرض هوا، رطوبت و گوگرد، به‌مرور یک لایه سیاه‌رنگ روی آن می‌نشیند. به همین دلیل باید آن را مرتب براق کرد.  

از دیگر تفاوت‌های زیورآلات طلا سفید و نقره می‌توان به درصد خلوص آن‌ها هم اشاره کرد. زیورآلات طلای سفید معمولاً از طلای سفید 18 عیار (خلوص 75 درصد) ساخته می‌شوند؛ درصورتی‌که معمولاً خلوص زیورآلات نقره بالای 92 درصد است. علاوه‌بر این، طلای سفید به‌دلیل داشتن نیکل، ممکن است برای برخی از افراد حساسیت ایجاد کند؛ درحالی‌که ریسک آلرژی‌زایی نقره خیلی کم است. 

تفاوت‌های ظاهری طلا سفید و نقره

اولین گام برای تشخیص طلا سفید از نقره در خانه، توجه به ظاهر آن‌ها است. فهرست زیر تفاوت‌های ظاهری اکسسوری نقره با طلا را نشان می‌دهد:

• طلای سفیدرنگ سفید براق با ته‌مایه گرم و شیری‌رنگ دارد؛ درحالی‌که ته‌مایه رنگ نقره سرد و خاکستری است.
• درخشندگی طلای سفید آینه‌ای و بسیار براق است؛ اما نقره مخصوصاً بعد از استفاده طولانی‌مدت، درخشندگی کمتری دارد.
• در صورت استفاده بلندمدت، ته‌مایه رنگ طلای سفید به سمت سفید-طلایی می‌رود؛ درحالی‌که ته‌مایه رنگ نقره به سیاه نزدیک می‌شود.
• هنگامی‌که نقره را در دست می‌گیرید، حس «سردی فلز» بیشتری به شما منتقل می‌شود و به نظرتان سبک‌تر از طلای سفید می‌آید.

راه تشخیص طلا سفید از نقره با استفاده از کد طلا

یکی دیگر از روش‌های ساده برای تشخیص طلا سفید از نقره در خانه، توجه به کدهای حک‌شده روی زیورآلات موردنظر است. کدهای طلا و نقره معمولاً در قسمت‌هایی که جلوی دید نیست و اصطکاک کمتری دارند مثل داخل انگشتر، پشت قفل گردنبند و دستبند یا پشت گوشواره حک می‌شوند. البته همیشه امکان جعل این کدها وجود دارد و نباید کد طلا را به‌عنوان تنها روش تشخیص نقره از طلا سفید در نظر بگیرید. 

کدهای طلای سفید معمولاً شامل حروفی مثل K (عیار طلا) و W (نشان‌دهنده سفید بودن رنگ طلا) هستند. مثلاً کد WT21518K درج‌شده روی یک انگشتر زنانه طلا، به این معنی است که این انگشتر از طلای سفید 18 عیار، در شهر تهران و واحد طلاسازی با شماره مجوز 215 ساخته‌شده است. گاهی اوقات ممکن است به جای 18k، از معادل سه‌رقمی آن یعنی 750 (75 درصد طلا) استفاده شود.

در مقابل، روی زیورآلات نقره معمولاً کدهای 999 (بالاترین خلوص نقره یا نقره 99.9 درصد)، 925 یا S925 درج می‌شود که دو مورد آخر، مربوط به زیورآلات ساخته‌شده با نقره استرلینگ است. همچنین امکان دارد کلمه Sterling هم به‌صورت کامل روی زیورآلات نقره حک شود.

چگونه طلا سفید را از نقره تشخیص دهیم؟ (روش‌های کم‌خطر)

در این بخش به روش‌هایی اشاره می‌کنیم که احتمال آسیب‌زدن آن‌ها به زیورآلات شما بسیار ناچیز است و می‌توانید با اطمینان خاطر از آن‌ها برای تشخیص طلا سفید از نقره در خانه استفاده کنید. 

تشخیص طلا سفید با نقره از طریق تست وزن و چگالی

وزن قطعات ساخته‌شده از طلای سفید به طرز محسوسی از قطعات ساخته‌شده از نقره بیشتر است؛ چون طلای سفید چگالی (وزن در واحد حجم) بیشتری دارد:

• چگالی نقره: g/cm³  10.49
• چگالی طلای سفید 18 عیار: 14-16 g/cm³  

این روش زمانی کاربرد دارد که یک قطعه نقره یا طلای هم‌اندازه و دارای ضخامت یکسان با قطعه موردنظر داشته باشید. مثلاً اگر یک دستبند طلا سفید با اندازه و ضخامت یکسان داشته باشید، باید قطعه موردنظر تقریباً هم‌وزن آن باشد. پایین‌تر بودن وزن قطعه، به این معنی است که از نقره ساخته‌شده است.

تشخیص طلای سفید از نقره از طریق تست آب

در این روش ساده، به یک ظرف پر از آب نیاز دارید. قطعه موردنظر را در ظرف آب بیندازید. اگر به انتهای ظرف رفت، یعنی از طلای سفید ساخته‌شده است؛ چون چگالی طلا از آب بیشتر است. نقره باید روی آب شناور باقی بماند؛ البته به شرطی که در آلیاژ آن فلزات با چگالی بالاتر از آب به کار نرفته باشد. 

روش تشخیص طلا سفید از نقره با آهنربا

این روش معمولاً برای تشخیص طلای سفید از طلای بدلی ساخته‌شده از فلزات ارزان (با روکش طلا و نقره) کاربرد دارد؛ چون مصنوعاتی که از نقره ساخته‌ شده‌اند هم مثل طلا جذب آهنربا نمی‌شوند. اگر گردنبند نقره یا طلا جذب آهنربا شود، باید به اصالت آن شک کنید. علت این اتفاق، وجود درصد بالای آهن و سایر فلزات مغناطیسی در آلیاژ طلا یا نقره است.

تشخیص طلا سفید از نقره از روی کیفیت ساخت

یکی دیگر از بدیهیات در تشخیص نقره از طلای سفید، کیفیت بالای ساخت است. معمولاً کیفیت ساخت مصنوعات طلا بالاتر از نقره و استیل است. به‌عنوان مثال، اگر یک گردنبند طلا را جلوی نور لامپ یا خورشید بگیرید، بعید است که متوجه وجود نقصی در ساختار آن شوید؛ درحالی‌که مصنوعات نقره و استیل معمولاً ایرادهای کوچکی دارند.

تشخیص طلا سفید از نقره با بررسی تغییر رنگ در استفاده روزمره

در مقایسه با طلای سفید، نقره در معرض تعریق، رطوبت و هوا زودتر تغییر رنگ می‌دهد و رنگ آن به خاکستری یا سیاه نزدیک می‌شود. به همین دلیل در مقایسه با طلای سفید باید زودتر براق شود. در مقابل، روکش طلای سفید را باید هر چند سال یک‌بار تمدید کرد تا مجدداً براق و درخشان شود.

راه تشخیص طلا سفید از نقره در خانه با تست‌های شیمیایی 

در این بخش به روش‌هایی اشاره می‌کنیم که استفاده از آن‌ها برای تشخیص طلا سفید از نقره در خانه کمی ریسک دارد و ممکن است به زیورآلات شما صدمه بزنند؛ چون در صورت تغییر دوز یا زیاد و کم‌کردن ماده مورداستفاده، رنگ زیورآلات شما را عوض می‌کنند.

تست ید

برای انجام این تست، باید یک قطره از محلول ید با غلظت 2 تا 5 درصد را روی قطعه موردنظر مثل دستبند نقره زنانه یا هر قطعه دیگری بریزید. درصورتی‌که قطرات محلول ید لکه‌های سیاه به جا گذاشتند، قطعه موردنظر نقره است؛ در غیر این صورت از طلا ساخته‌شده است. 

البته این نکته را باید در نظر داشته باشید که روکش رودیوم طلای سفید هم ممکن است واکنش مشابهی داشته باشد. برای اطمینان بیشتر، باید روکش را کمی خراش بدهید و بعد آزمایش را تکرار کنید. 

تست وایتکس یا سرکه

احتمال دارد این روش رنگ طلای شما را برای همیشه عوض کند. به همین دلیل در صورت امکان، آن را روی یک قطعه بسیار کوچک از طلا امتحان کنید. همچنین بیشتر از یک قطره وایتکس روی طلا نریزید.

درصورتی‌که قطعه موردنظر بعد از برخورد با وایتکس به رنگ قهوه‌ای، قرمز یا سفید در بیاید، از طلای سفید ساخته‌شده است. نقره در برخورد با وایتکس به رنگ سیاه درمی‌آید.

استفاده از سرکه سفید برای طلای سفید ایمن‌تر است و رنگ آن را عوض نمی‌کند. برای تست سرکه، چند قطره از آن را در یک کاسه پر از آب بریزید و بعد از حل‌شدن، قطعه موردنظر را در کاسه غوطه‌ور و حداقل 15 دقیقه صبر کنید. طلای سفید بعد از این مدت بدون تغییر رنگ باقی می‌ماند؛ درحالی‌که رنگ نقره و فلزات دیگر عوض می‌شود.

تشخیص طلای سفید از نقره با کمک متخصص 

این بخش شامل روش‌هایی است که استفاده از آن‌ها برای تشخیص طلا سفید از نقره در خانه توصیه نمی‌شود و باید حتماً توسط متخصص انجام شوند. 

• تیزآب یا اسید نیتریک: در این روش قطعه طلا را داخل یک ظرف استیل می‌گذارند و روی آن چند قطره اسید نیتریک می‌ریزند. اسید نیتریک نمی‌تواند طلای سفید را کامل حل کند.
• خراش‌دادن کاشی: قطعه طلا ردی زردرنگ از خود روی کاشی به جا می‌گذارد؛ درحالی‌که رد فلزات دیگر مثل نقره سیاه است. 
• آمونیاک: آمونیاک تأثیری روی طلای سفید و روکش آن ندارد؛ اما رنگ فلزات دیگر را عوض می‌کند.
• پماد سولفوریک: این پماد ردی آبی‌رنگ روی نقره ایجاد می‌کند. 

جدول مقایسه سریع طلا و نقره برای تشخیص بهتر

با کمک جدول زیر، می‌توانید آزمون تشخیص طلا سفید از نقره در خانه را سریع و در عرض چند دقیقه انجام بدهید:

ویژگی	طلای سفید	نقره
روکش	معمولاً روکش رودیوم برای درخشندگی و مقاومت	معمولاً بدون روکش یا گاهی آبکاری
درخشندگی	بسیار براق و آینه‌ای	در ابتدا براق است؛ اما با گذشت زمان کدر می‌شود.
ته‌مایه رنگ	سفید با ته‌مایه گرم و شیری و در طول زمان به سفید-طلایی تبدیل می‌شود.	سفید با تناژ سرد و خاکستری؛ با گذشت زمان به سیاه نزدیک می‌شود.
چگالی / وزن (g/cm³)	14 تا 16 (برای 18 عیار)	10.49
احتمال حساسیت پوستی	ممکن است به دلیل نیکل حساسیت ایجاد کند	بسیار کم
قیمت	بالاتر	پایین‌تر
تغییر رنگ با استفاده روزمره	نیاز به تمدید روکش رودیوم هر چند سال یک‌بار	اکسید و سیاه می‌شود و نیاز به تمیزکاری مکرر دارد.
کیفیت ساخت	معمولاً بالاتر و بدون نقص	معمولاً کم‌کیفیت‌تر و ممکن است نقص‌های جزئی داشته باشد.
کد حک‌شده	حروف K (عیار طلا) و W، عدد عیار یا 750 (درصد خلوص)	اعداد 925، 999، حرف S یا کلمه Sterling
تشخیص با تست آب	به‌دلیل چگالی بالا، در آب غرق می‌شود.	روی آب شناور می‌ماند.
تشخیص با تست اسید نیتریک/تیزآب	اسید نیتریک طلای سفید را حل نمی‌کند.	نقره با اسید نیتریک واکنش می‌دهد و کدر می‌شود.
تشخیص با تست ید	بدون تغییر رنگ (اگر روکش خراشیده شود.)	لکه‌های سیاه ایجاد می‌کند.
تشخیص با سرکه	بدون تغییر رنگ	تغییر رنگ

چه زمانی باید تشخیص طلا سفید با نقره را به طلافروش سپرد؟

بالاخره تشخیص طلا سفید از نقره در خانه ایمن است یا برای این کار به متخصص مراجعه کرد؟ در صورت وجود شرایط زیر، بهتر است کار را به کاردان (طلافروش) بسپارید:

• درج نشدن کد روی زیورآلات یا داشتن کد نامعتبر
• متناقض بودن نتایج تست‌ها
• داشتن زیورآلات با ارزش بالا
• وجود سنگ‌های حساس و ارزشمند در زیورآلات مثل زمرد، اپال و مروارید
• نیاز به تشخیص دقیق عیار طلا

تشخیص طلا سفید از نقره را به متخصص بسپارید

در این مطلب به رایج‌ترین روش‌های تشخیص طلا سفید از نقره پرداختیم. در میان روش‌های اشاره‌شده، تست آب، چگالی و آهنربا و همچنین بررسی ظاهری، ایمنی بیشتری دارند و به قطعه موردنظر آسیب نمی‌زنند. درصورتی‌که با این روش‌ها به نتیجه نرسیدید، حتماً به یک طلافروش خوشنام و معتبر مراجعه کنید. همچنین یادتان باشد که حتماً از فروشنده فاکتور رسمی بگیرید و از فروشگاه‌های معتبر خرید کنید.