حساسیت به کاندوم و علائم شاخص آن + 3 جایگزین برای آن

استفاده از کاندوم قرار است جلوی بارداری ناخواسته و ابتلای ما به بیماری‌های مقاربتی خطرناک را بگیرد؛ اما گاهی اوقات بلای جانمان می‌شود و ممکن است نسبت به آن حساسیت نشان بدهیم. حساسیت به کاندوم منجر به بروز علائمی مثل خارش، سوزش و حتی عفونت می‌شود و به همین دلیل شناخت این عارضه برای مقابله با آن اهمیت زیادی دارد. در این مطلب از مجله خانومی، قرار است به بررسی علائم، دلایل و راهکارهای پیشگیری و درمان حساسیت به کاندوم بپردازیم.

حساسیت به کاندوم لاتکس؛ چقدر احتمال دارد؟

لاتکس یکی از پرکاربردترین مواد اولیه در تولید لوازم بهداشتی است؛ اما بیشتر در ساخت کاندوم و دستکش‌های پزشکی از آن استفاده می‌شود. اگر بعد از رابطه جنسی ایمن و با رعایت تمامی نکات بهداشتی دچار خارش‌های مکرر و بدون دلیل می‌شوید، ممکن است به لاتکس حساسیت داشته باشید.

بنا بر گزارش سایت معتبر Healthline، بین یک تا 6 درصد آمریکایی‌ها به کاندوم لاتکس حساسیت دارند؛ درحالی که میزان حساسیت به سایر انواع کاندوم از این عدد کمتر است. همچنین قرار گرفتن مکرر در معرض محصولات ساخته شده از لاتکس یا فرایند تولید آن، احتمال بروز حساسیت به آن را بیشتر می‌کند؛ یعنی اگر در کارخانجات تولید محصولات لاتکس کار می‌کنید یا از اعضای کادر درمان هستید، احتمال حساسیت شما به کاندوم لاتکس بیشتر از دیگران است.

این نوع حساسیت بیشتر در خانم‌ها دیده می‌شود؛ چون غشای مخاطی واژن پروتئین‌های لاتکس (علت اصلی حساسیت) را بیشتر جذب می‌کنند. همچنین وارد شدن این ترکیبات به جریان خون از طریق غشای مخاطی، سرعت بیشتری نسبت به پوست معمولی دارد. بعد از ورود این پروتئین‌ها به جریان خون، ممکن است بدن آن را به عنوان یک ماده مضر در نظر بگیرد و با آن مبارزه کند. در نتیجه علائم حساسیت ظاهر می‌شوند.

علائم حساسیت به کاندوم چیست؟

علائم حساسیت به کاندوم‌های لاتکس را می‌توان به انواع موضعی، سیستمیک و خیلی شدید تقسیم کرد. در بیشتر افراد علائم حساسیت به لاتکس به صورت موضعی است؛ یعنی فقط در نقاطی که با لاتکس تماس مستقیم داشته‌اند دچار علائم می‌شوند.

علائم موضعی

علائم موضعی حساسیت به لاتکس عبارت‌اند از:

• خارش
• قرمزی
• برآمدگی پوست
• تورم
• کهیر
• راش پوستی مشابه زمان تماس با پیچک سمی

علائم سیستمیک

در موارد شدیدتر، ممکن است کل بدن درگیر شود و فرد دچار علائم سیستمیک شود. به دلیل سرعت بالای جذب پروتئین لاتکس توسط غشای مخاطی واژن، در این مورد هم احتمال ابتلای زنان بالاتر از مردان است. علائم واکنش سیستمیک به لاتکس عبارت‌اند از:

• کهیر
• تورم
• آبریزش یا گرفتگی بینی
• آبریزش چشم
• خارش گلو
• گرگرفتگی صورت

در واکنش سیستمیک، کهیر و تورم در نقاطی رخ می‌دهد که با کاندوم تماس نداشته‌اند. همچنین در موارد شدیدتر و در صورت وجود عوامل دیگر، ممکن است عفونت واژن رخ دهد.

علائم خیلی شدید

آنافیلاکسی یا حساسیت خیلی شدید به لاتکس به‌ندرت رخ می‌دهد و علائم زیر را دارد:

• مشکل در تنفس
• مشکل در بلع
• تورم در دهان، گلو یا صورت

در صورت بروز علائم بالا، فوراً به مراکز خدمات درمانی مراجعه کنید.

مهم‌ترین دلایل حساسیت به کاندوم لاتکس

کاندوم‌ها معمولاً از لاتکس طبیعی ساخته می‌شوند که از درخت کائوچو به دست می‌آید. لاتکس طبیعی حاوی چند نوع پروتئین است که عامل اصلی حساسیت به کاندوم و واکنش‌های آلرژیک بعد از آن محسوب می‌شوند.

در صورت داشتن حساسیت به این پروتئین‌ها، سیستم ایمنی بدن لاتکس را به عنوان یک ماده مهاجم و مضر در نظر می‌گیرد و برای مبارزه با آن‌ها شروع به تولید آنتی‌بادی می‌کند. پاسخ‌های ایمنی بدن منجر به بروز خارش، التهاب و علائم آلرژیک دیگر می‌شود.

تحقیقات علمی نشان داده‌اند که حدود 30 تا 50 درصد افراد مبتلا به حساسیت به لاتکس، به برخی از غذاها و خوراکی‌های گیاهی هم حساسیت دارند. این خوراکی‌های حاوی پروتئین‌های مشابه لاتکس هستند و منجر به پاسخ ایمنی مشابه می‌شوند. اگر به خوراکی‌های زیر حساسیت دارید، به احتمال زیاد به لاتکس هم حساسیت خواهید داشت:

• آووکادو
• موز
• کیوی
• پشن‌فروت
• شاه‌بلوط
• گوجه‌فرنگی
• فلفل‌دلمه‌ای
• سیب‌زمینی

این نکته را هم فراموش نکنید که احتمال دارد بدن شما به سایر ترکیبات سازنده کاندوم هم حساسیت نشان بدهد و برای مبارزه با آن‌ها آنتی‌بادی آزاد کند. همچنین سایر مشکلات مربوط به اندام تناسلی مثل خشکی واژن و استفاده از انواع خاص کاندوم لاتکس مثل کاندوم خاردار یا حاوی اسپرم کش هم می‌تواند در ایجاد علائم حساسیت به لاتکس نقش داشته باشد.

چگونه از حساسیت به کاندوم لاتکس جلوگیری کنیم؟ + جایگزین‌ها

درست است که بیشتر کاندوم‌های بازار از لاتکس ساخته شده‌اند؛ اما پیدا کردن کاندوم‌های دیگر هم چندان سخت نیست. مثلاً در صفحه خرید لوازم جنسی سایت خانومی می‌توانید انواع کاندوم‌های پلی‌اورتان یا ساخته شده از جنس‌های دیگر را پیدا کنید. در ادامه به راهکارهای جلوگیری از حساسیت به کاندوم اشاره می‌کنیم.

استفاده از کاندوم پلی‌یورتان

کاندوم‌های پلی‌اورتان از پلاستیک ساخته می‌شوند. این کاندوم‌ها هم مثل کاندوم‌های لاتکس تأثیر زیادی در جلوگیری از بارداری و ابتلا به بیماری مقاربتی دارند و در انواع زنانه و مردانه تولید می‌شوند. مهم‌ترین مزیت کاندوم پلی‌یورتان، ضخامت کم آن نسبت به لاتکس است که لذت رابطه جنسی را بیشتر می‌کند. همچنین با بیشتر روان‌کننده‌های ساخته شده از روغن، سیلیکون، وازلین و آب سازگاری دارد.

مهم‌ترین مشکل کاندوم‌های پلی‌یورتان، کمتر بودن خاصیت کشسانی آن‌ها در مقایسه با لاتکس است و احتمال پاره شده یا لیز خوردن آن‌ها وجود دارد. به همین دلیل باید حواستان به سایزبندی کاندوم باشد.

استفاده از کاندوم پلی ایزوپرن

پلی ایزوپرن یکی از جدیدترین موادی است که در ساخت کاندوم به کار می‌رود. این پلاستیک مصنوعی هم مثل پلی‌یورتان گرما را بهتر از لاتکس منتقل می‌کند و به همین دلیل استفاده از آن لذت رابطه جنسی را بالا می‌برد. مزیت مهم پلی ایزوپرن نسبت به پلی‌یورتان، قابلیت کشسانی بیشتر آن است.

کاندوم‌های ساخته شده از پلی ایزوپرن هم از شما در برابر بیماری‌های مقاربتی و بارداری ناخواسته محافظت می‌کنند؛ اما متأسفانه فقط برای مردان ساخته می‌شوند. مشکل این کاندوم‌ها محدودیت استفاده از روان‌کننده است و فقط با روان‌کننده‌های بر پایه آب یا سیلیکون سازگاری دارند.

استفاده از کاندوم پوست بره

سابقه استفاده از پوست بره در ساخت کاندوم از لاتکس بیشتر است و ازآنجایی‌که از لایه داخلی روده گوسفند ساخته می‌شوند، کاملاً حالت طبیعی دارند. این موضوع باعث می‌شود که برخی از افراد اصلاً وجود آن را حس نکنند. نقطه‌ضعف بزرگ کاندوم پوست بره، متخلخل بودن آن است که باعث می‌شود ویروس‌ها به‌راحتی از آن عبور کنند؛ به همین دلیل این کاندوم در برابر بیماری‌های مقاربتی بی‌تأثیر است.

کاندوم‌های پوست بره هم فقط برای آقایان تولید می‌شوند.

رعایت بهداشت فردی و استفاده از ژل بهداشتی بانوان

گاهی اوقات آلودگی و عدم رعایت بهداشت هم می‌تواند علائمی مشابه حساسیت به لاتکس مثل خارش، سوزش و عفونت ایجاد کند. استفاده از ژل بهداشتی بانوان بعد از رابطه جنسی و شستشوی واژن با آن، می‌تواند به از بین بردن آلودگی و علائم ایجاد کننده حساسیت کمک کند.

بررسی حساسیت به محصولات دیگر

گاهی اوقات حساسیت به دیگر محصولات جنسی مثل اسپری تأخیری، اسپرم کش و ژل روان‌کننده هم ممکن است علائمی مثل حساسیت به لاتکس داشته باشد. به عنوان مثال نانوکسیونول-۹ رایج‌ترین ماده موجود در انواع اسپرم کش است که در صورت استفاده مکرر ممکن است منجر به حساسیت شود.

به‌تازگی تحقیقات علمی نشان داده‌اند که کاندوم‌های حاوی یا آغشته به اسپرم کش تأثیر بیشتری در پیشگیری از بارداری ندارند. همچنین استفاده بیش از حد از این ماده می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های مقاربتی مثل ایدز را افزایش دهد.

همچنین گلیسیرین، پارابن‌ها و پروپیلن گلیکول مورد استفاده در روان‌کننده‌ها هم ممکن است منجر به ایجاد حساسیت یا تجمع باکتری‌ها شوند. برای جلوگیری از این عوارض، می‌توانید سراغ روان‌کننده‌های طبیعی بروید.

چه زمانی برای حساسیت به کاندوم به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر علائم حساسیت شما بیشتر از یک تا دو روز ماندگاری داشت و از امتحان کردن گزینه‌های جایگزین هم نتیجه نگرفتید، ممکن است علائم شما ناشی از عفونت یا سایر بیماری‌های زمینه‌ای باشد. به همین دلیل بهتر است در اسرع وقت به پزشک زنان مراجعه کنید. پزشک معمولاً با معاینه بالینی یا نوشتن آزمایش نسبت به تشخیص ابتلا به بیماری‌های مقاربتی شایع یا عفونت‌های باکتریایی اقدام می‌کند. این بیماری‌ها معمولاً با مصرف یک دوره آنتی‌بیوتیک درمان می‌شوند. اگر نتایج معاینات و آزمایش‌ها منفی باشند، ممکن است پزشک شما را به یک متخصص آلرژی ارجاع دهد.

توصیه می‌کنیم که درمان حساسیت مزمن به کاندوم را جدی بگیرید؛ چون در صورت بروز عفونت و عدم درمان آن، احتمالاً بروز عوارضی مثل ناباروری وجود دارد.

حساسیت به کاندوم؛ عارضه‌ای قابل‌پیشگیری با درمان آسان

در این مطلب به بررسی علائم، دلایل و راه‌های پیشگیری و درمان حساسیت به کاندوم پرداختیم. با توجه به تنوع کاندوم‌های موجود در بازار، توصیه می‌کنیم به جای لاتکس سراغ کاندوم‌های ساخته شده از ترکیبات دیگر یا دیگر روش‌های پیشگیری از بارداری بروید. پیشگیری و درمان این عارضه آسان است؛ اما در صورت بی‌توجهی می‌تواند نتایج جدی به دنبال داشته باشد.

سؤالات متداول