آیا شما هم با وجود استفاده از انواع سرم‌ها، کرم‌ها و محصولات روشن‌کننده پوست، هنوز با لک‌های تیره دست‌وپنجه نرم می‌کنید؟ پس این بار باید کمی فراتر از روتین پوستی، نحوه تغذیه خود را بررسی کنید. غذاهای مصرفی ما در طی هر روز، فقط بر تناسب اندام‌مان تاثیر نمی‌گذارند، بلکه حتی زیبایی پوست ما هم به غذاهایی که می‌خوریم، بستگی دارد. کمبود ویتامین‌ها باعث ایجاد لکه‌های تیره می‌شوند یا پوستی کدر و خسته، ایجاد خواهند کرد. حالا اگر نمی‌دانید که کمبود چه ویتامینی باعث تیرگی پوست میشود، همراه ما باشید تا ارتباط میان کمبود ویتامین و ایجاد لکه‌های تیره پوستی را با هم بررسی کنیم.

کمبود کدام ویتامین‌ها باعث تیرگی پوست می‌شوند؟

مهم‌ترین ویتامین‌هایی که به‌صورت مستقیم یا حتی غیر مستقیم باعث تیرگی پوست و بروز لکه می‌شوند، شامل موارد زیر هستند:

ویتامین B12: متهم اصلی تیرگی پوست

کوبالامین یا همان ویتامین B12، یکی از مهم‌ترین ویتامین‌های گروه B است که از تولید گلبول‌های قرمز خون گرفته تا عملکرد سیستم عصبی بدن و حتی سنتز DNA، به وجود آن بستگی دارد. یکی از نقش‌های مهم این ویتامین در بدن، تنظیم ملانین پوست است. ملانین همان رنگدانه‌هایی هستند که رنگ پوست، مو و چشم را تعیین می‌کنند. با کاهش ویتامین B12 در بدن، عملکرد بخش تولید و ترشح ملانین، مختل می‌شود.

پس از آن است که شاهد تجمع ملانین در بخش‌های مختلف بدن مثل کف دست‌ها و کف پاها، لب‌ها و زیر ناخن‌ها یا حتی گونه‌ها، خواهیم بود. این مشکل با نام هایپرپیگمنتیشن شناخته می‌شود، لکه‌هایی تیره بر پوست بر جای می‌گذارد و معمولا با دیگر علائم کمبود ویتامین B12 مثل خستگی، ضعف، کم‌خونی و گزگز‌شدن دست‌وپا همراه است. در مطلب علائم کمبود ویتامین B12، تمام این علائم و نحوه رفع آن‌ها را با هم بررسی کردیم.

فولیک اسید: تاثیر مکمل B9 در سلامت پوست

دیگر عضو خانواده گروه ویتامین B، فولیک اسید یا همان B9 است. کمبود این ویتامین در بدن هم با تیرگی، بروز لک، کدری و خستگی پوست، خود را نشان می‌دهد. نقش اصلی فولیک اسید در بدن، کمک به تقسیم سلولی و تولید DNA است. به همین خاطر اگر میزان فولیک اسید در بدن کم شود، بدن نمی‌تواند سلول‌های آسیب‌دیده را به‌راحتی جایگزین کند. در این صورت، لکه‌های تیره نیز یکی پس از دیگری، ظاهر خواهند شد.

از سوی دیگر، کمبود فولیک اسید باعث تشدید علائم کم‌خونی می‌شود. کم‌خونی با رنگ‌پریدگی، خستگی و بی‌حالی همراه است. به همین دلیل، پوست شما در این شرایط دچار لک و تیرگی خواهد شد. در صورتی که بروز لک‌های تیره پوستی‌تان با شکنندگی ناخن‌ها، ریزش شدید مو، خستگی بی‌دلیل و شدید، همراه است، احتمالا بدن شما به فولیک اسید بیشتری نیاز دارد. معمولا مصرف غذاهای مناسب برای کم‌خونی، به تامین فولیک اسید کمک می‌کند و در مطلب برای کم‌خونی چه بخوریم، به بررسی انواع منابع غذایی تامین‌کننده فولات و آهن پرداختیم.

ویتامین D: ویتامین خورشید

نقش اصلی ویتامین D، کمک به جذب کلسیم در بدن است. البته که این نقش، تنها وظیفه ویتامین دی نیست. این ویتامین به رشد و تمایز سلولی (حرکت سلول‌ها از پایین‌ترین لایه به لایه‌های سطحی) هم کمک می‌کند. در صورت کاهش میزان ویتامین D در بدن، این وظایف مختل می‌شوند. بدین شکل، پوست کدر شده و سلول‌های جدید نمی‌توانند با سرعت مناسب، خود را به بخش بالایی پوست برسانند. کمبود این ویتامین، خود را به شکل‌های مختلفی نشان می‌دهد که در مطلب علائم کمبود ویتامین دی در مردان و زنان، مهم‌ترین آن‌ها را با هم بررسی کردیم.

خشکی و کدری پوست، افزایش حساسیت به آسیب‌های محیطی و حتی افزایش شدت بیماری‌های پوستی مثل پسوریازیس و اگزما، همه از نشانه‌های کمبود این ویتامین هستند. خوشبختانه روش رفع کمبود ویتامین D، بسیار آسان است و پس از تجویز پزشک، با مصرف قرص ویتامین دی این علائم کاهش می‌یابند یا حتی کاملا از بین می‌روند.

ویتامین C و E: آنتی‌اکسیدان‌های قوی طبیعت

کمبود ویتامین کلاژن‌ساز C و البته ویتامین E محافظ پوست، هیچ‌کدام به‌صورت مستقیم باعث بروز لک‌های پوستی نمی‌شوند. هر چند این دو ویتامین، همان ماده‌های موثری هستند که از پوست ما در برابر اشعه‌های مخرب آفتاب، محافظت می‌کنند. با کمبود این ویتامین‌ها در بدن، لایه محافظتی پوست ضعیف‌تر می‌شود. در نتیجه، عوامل محیطی آسیب‌زا به پوست، با شدت و سرعت بیشتری، پوست را تخریب می‌کنند. مصرف منابع غذایی حاوی این ویتامین‌ها یا مصرف روزانه قرص ویتامین E یا سی، روش خوبی برای تامین این دو ویتامین است.

در نبود ویتامین‌ C و E، لک‌ها و تیرگی‌ها بیشتر می‌شوند و حتی استفاده از قوی‌ترین کرم‌های روشن‌کننده نیز نمی‌توانند نتیجه دلخواه را در اختیارتان بگذارند. به همین خاطر در انواع پودر کلاژن، معمولا میزان مشخصی ویتامین سی نیز وجود دارد که با مصرف مداوم، به کاهش لک‌های پوستی کمک می‌کند. 

آیا کمبود ویتامین تنها مقصر تیرگی پوست است؟

پاسخ کوتاه به این سوال، منفی است. در واقع کمبود ویتامین تنها بخشی از دلیل بروز لک‌ها و تیرگی‌ها است و عوامل دیگر در کنار کمبود این ویتامین‌ها، به تیرگی و لک‌های پوستی منجر خواهند شد. برخی از مهم‌ترین دلایل خارجی تیرگی پوست، شامل موارد زیر هستند:

آسیب ناشی از نور خورشید

خورشید، همان ستاره زندگی‌بخشی است که می‌تواند زیبایی پوست‌مان را تامین و در عین حال، تخریب کند. قرارگرفتن طولانی‌مدت در برابر اشعه‌های آفتاب، باعث پیری پوست، بروز لک‌های تیره و حتی چین‌وچروک می‌شود. استفاده از ضد آفتاب، کلاه آفتابی و کاهش مدت زمان قرارگیری در برابر اشعه‌های خورشید، همه می‌توانند از آسیب پوستی جلوگیری کنند.

تغییرات هورمونی

هورمون‌ها، کنترل کامل زندگی ما را برعهده دارند و حتی زیبایی پوست ما به تغییرات هورمون‌ها، بستگی دارد. تغییرات هورمونی در دوره بارداری یا یائسگی، استفاده از قرص‌های ضدبارداری و دیگر داروهای هورمونی، به ایجاد لکه‌های تیره در گونه‌ها، پیشانی و چانه، منجر می‌شود. معمولا این لک‌ها، مقاومت بیشتری به درمان دارند. به‌تعویق‌انداختن درمان لک‌های هورمونی، باعث افزایش تیرگی و کاهش احتمال رفع کامل آن‌ها خواهد شد.

لک‌های پس از زخم و التهاب

اسکارهای جوش، اثر زخم و سوختگی پوست، همه به شکل لکه‌های تیره باقی می‌مانند. معمولا افراد دارای پوست‌های گندمی و سبزه، بیش از دیگران با این مشکل مواجه می‌شوند. خوشبختانه با مصرف منابع غذایی حاوی ویتامین سی، کلاژن‌سازی و بازسازی سلول‌های پوستی، با سرعت بیشتری انجام می‌شود. احتمال ماندگاری جای جوش نیز کمتر خواهد شد. قیمت ویتامین سی و نحوه استفاده از آن نیز بسیار متنوع است. همه افراد به‌راحتی و با توجه به ذائقه و بودجه خود، می‌توانند مدل مناسب‌شان را تهیه کنند. 

بیماری‌های زمینه‌ای

بیماری‌های مختلف مثل مشکلات کبدی، تیروئیدی یا نارسایی غدد کلیوی (آدیسون)، از دیگر دلایل بروز لکه‌های تیره پوستی هستند. حالا که می‌دانیم کمبود چه ویتامینی باعث تیرگی پوست میشود و دلایل خارجی بروز لک‌های تیره چیست، وقت آن رسیده است که روش‌های درمان این لکه‌ها را هم بررسی کنیم.

سه روش اصلی برای پیشگیری و درمان لک پوستی

برای درمان تیرگی پوست، می‌توانید از روش‌های زیر استفاده کنید: 

اصلاح رژیم غذایی: آغاز درمان از درون

تغذیه سالم و کامل، تاثیر بی‌نظیری بر سلامت پوست شما می‌گذارد. اگر نمی‌دانید که کمبود چه ویتامینی باعث تیرگی پوست میشود، بهتر است یک رژیم غذایی متنوع و کامل از انواع خوراکی‌های سالم داشته باشید. به‌صورت کلی هر وعده غذایی روزانه شما، باید ترکیبی از منابع غذایی زیر باشد:

• منابع ویتامین B12: ماهی سالمون و تن، گوشت قرمز، تخم مرغ، انواع لبنیات، همه از مهم‌ترین منابع این ویتامین هستند.
• منابع فولیک اسید: سبزیجات برگ‌دار مثل اسفناج و کلم، حبوباتی مثل نخود و لوبیا، آووکادو، موز، جگر قرمز و گردو، منابع مهمی برای فولیک اسید به‌شمار می‌آیند.
• منابع ویتامین D: زرده تخم مرغ، قرارگرفتن در برابر اشعه خورشید، ماهی‌های چرب و لبنیات غنی‌شده با این ویتامین، می‌توانند بخش بزرگی از کمبود ویتامین دی را جبران کنند.
• منابع ویتامین C: انواع مرکبات، توت‌ها، کیوی، آجیل، دانه‌های خوراکی، روغن زیتون و فلفل دلمه‌ای را می‌توانید برای تامین ویتامین‌های سی و E مصرف کنید.

در کنار این مواد غذایی، نوشیدن میزان کافی آب، روش دیگری برای افزایش درخشندگی و سلامت پوست‌تان است.

استفاده از مکمل‌ها: درمان دارویی پوست

در صورتی که منابع غذایی نتوانند کمبود ویتامین بدن شما را جبران کنند، پزشکان استفاده از مکمل‌های دارویی را پیشنهاد خواهند کرد. معمولا پزشکان در اولین گام درمانی، قرص ویتامین B12 یا مکمل‌های حاوی این ویتامین را تجویز می‌کنند. دیگر ویتامین‌ها مثل D ،E و C نیز از مکمل‌های مهمی هستند که معمولا به‌صورت مولتی‌ویتامین، تجویز خواهند شد.

خوشبختانه قیمت مولتی ویتامین، مقرون به‌صرفه است و با هزینه منطقی، می‌توانید کمبود ویتامین‌ها را با مصرف این مکمل‌ها جبران کنید. در نظر داشته باشید که مصرف مکمل‌ها را فقط بعد از مشورت با پزشک و انجام آزمایش‌های مرتبط، آغاز کنید و از مصرف خودسرانه، بپرهیزید.

محافظت موضعی: امن‌ترین روش مراقبت از پوست

علاوه بر درمان‌های دارویی و تغذیه‌ای، از دیگر روش‌های درمان موضعی هم می‌توانید برای درمان تیرگی پوستی کمک بگیرید:

• ضد آفتاب: استفاده روزانه از ضد آفتاب با SPF حداقل 30 و تمدید آن پس از هر 2 الی 4 ساعت، برای جلوگیری از بروز لکه‌ها یا تشدید آن‌ها، ضروری است.
• سرم‌ها و کرم‌های روشن‌کننده: انواع محصولات پوستی حاوی ویتامین سی، رتینول یا نیاسینامید، از ایجاد لکه‌ها یا تیره‌تر شدن آن‌ها، جلوگیری می‌کنند.
• مرطوب‌کننده‌های پوست: خشکی شدید، یکی از دلایل مهم آسیب به پوست است. با استفاده از آبرسان‌های قوی، تغذیه‌کننده‌های عمقی و مرطوب‌کننده‌های روزانه، از پوست خود در برابر خشکی شدید پوست، محافظت کنید.

ترکیب این محصولات، تغییر روتین غذایی و البته مصرف مولتی‌ویتامین و قرص بیوتین پس از تجویز پزشک، یک روش جامع و کاربردی برای از بین‌بردن تیرگی و لک‌های پوستی است.

راز پوست شفاف، فراتر از کرم‌ها و سرم‌های روشن کننده پوست

در پاسخ به سوال کمبود چه ویتامینی باعث تیرگی پوست میشود، قبل از هر چیز باید به ویتامین B12 اشاره کنیم. کمبود این ویتامین به‌صورت مستقیم باعث بروز تیرگی و لک خواهد شد. کاهش سطح ویتامین‌های دیگر مثل C ،E و D در بدن هم از دلایل غیرمستقیم ایجاد لک‌ها به دلیل ضعیف‌شدن لایه‌های محافظتی پوست هستند. بنابراین با مصرف منابع غذایی حاوی این ویتامین‌ها، مصرف مکمل‌های مورد نیاز بدن و البته محافظت موضعی از پوست، می‌توانید به پوستی روشن، زیبا و درخشان، دست پیدا کنید!