علائم کمبود ویتامین دی در مردان چیست و چرا مهم است؟

به‌گزارش clevelandclinic، حدود ۵۰ درصد از بزرگسالان با مشکل کمبود ویتامین دی مواجه‌اند. ویتامین D یکی از عناصر حیاتی برای سلامت مردان است که نقش مهمی در استحکام استخوان‌ها، تقویت سیستم ایمنی، حفظ سطح انرژی و حتی عملکرد هورمونی دارد. کمبود ویتامین دی در مردان اغلب در مراحل اولیه بدون علامت است یا ممکن است علائم آن با سایر مشکلات اشتباه گرفته شود. اگر نمی‌دانید علائم کمبود ویتامین دی در مردان چیست، اصلا نگران نباشید. در این مقاله به بررسی علائم کمبود ویتامین دی مردان می‌پردازیم و راه‌های رفع این مشکل را با شما در میان می‌گذاریم.

آیا کمبود ویتامین دی در مردان خطرناک است؟

بله، کمبود ویتامین D در مردان می‌تواند در صورت تداوم، خطرناک باشد. وجود ویتامین دی در بدن مردان برای سلامت استخوان‌ها، قدرت عضلات، عملکرد سیستم ایمنی و تعادل هورمونی ضروری است. کاهش سطح آن ممکن است ابتدا با خستگی، ضعف عضلانی و درد استخوانی ظاهر شود، اما در صورت بی‌توجهی، خطر پوکی استخوان و شکستگی را افزایش می‌دهد.

علاوه‌بر این، کمبود ویتامین D می‌تواند با افزایش احتمال بیماری‌های قلبی، دیابت نوع ۲ و اختلالات خلقی مرتبط باشد. برخی مطالعات نیز ارتباط آن را با کاهش تستوسترون و افت میل جنسی در مردان نشان داده‌اند. بنابراین، در صورت مشاهده علائم کمبود ویتامین دی در مردان، انجام آزمایش و درمان به‌موقع با مصرف قرص ویتامین d اهمیت زیادی دارد.

علائم کمبود ویتامین D در مردان

علائم کمبود ویتامین D در مردان همیشه ناگهانی و شدید ظاهر نمی‌شود و اغلب به‌صورت تدریجی و پنهان بروز می‌کند. بسیاری از مردان ممکن است ماه‌ها با نشانه‌هایی مانند خستگی مداوم، کاهش انرژی یا دردهای پراکنده عضلانی زندگی کنند، بدون آن‌که علت اصلی را بدانند. ازآنجایی‌که ویتامین D در سلامت استخوان، عضله، سیستم ایمنی و حتی تعادل هورمونی مردان نقش دارد، کمبود آن می‌تواند بخش‌های مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهد. در ادامه، مهم‌ترین علائم کمبود ویتامین D در مردان را به‌صورت دقیق بررسی می‌کنیم.

خستگی و انرژی پایین؛ شایع‌ترین علائم کمبود ویتامین دی در مردان

یکی از شایع‌ترین علائم کمبود ویتامین دی در بدن مردان، خستگی مفرط و ضعف عضلانی است. ویتامین D نقش مهمی در جذب کلسیم و تنظیم انقباض عضلات دارد؛ بنابراین وقتی سطح آن در بدن کاهش پیدا کند، عملکرد طبیعی عضلات نیز مختل می‌شود. این وضعیت می‌تواند به‌صورت دردهای عضلانی مداوم، احساس کوفتگی یا حتی گرفتگی‌های مکرر بروز کند.

کاهش قدرت بدنی و افت ورزش‌پذیری نیز از نشانه‌های مهم است. مردانی که دچار کمبود ویتامین D هستند، ممکن است هنگام فعالیت‌های روزمره یا تمرینات ورزشی سریع‌تر خسته شوند و توان سابق خود را نداشته باشند. اگر این ضعف و ناراحتی عضلانی بدون دلیل مشخصی ادامه‌دار باشد، بررسی سطح ویتامین D می‌تواند گام مهمی برای تشخیص علت باشد. در چنین شرایطی مصرف قرص منیزیم نیز به بهبود علائم گرفتگی و کوفتگی کمک می‌کند.

عوارض کمبود ویتامین دی بر پوست در مردان

کمبود ویتامین D می‌تواند بر سلامت پوست مردان تأثیر بگذارد. پژوهش‌ها نشان داده‌اند افرادی که دچار کمبود این ویتامین هستند، بیشتر در معرض خشکی پوست، اگزما و پسوریازیس قرار می‌گیرند. یکی از دلایل احتمالی، ارتباط ویتامین D با حفظ رطوبت پوست است؛ به‌طوری‌که در مطالعات، افراد با سطح پایین ویتامین D میانگین رطوبت پوستی کمتری نسبت به افراد با سطح طبیعی داشته‌اند. بنابراین، از جمله عوارض کمبود ویتامین دی بر پوست در مردان می‌توان به خشکی مداوم، التهاب یا پوسته‌پوسته شدن اشاره کرد.

همچنین علائم کمبود ویتامین دی در ناخن در مردان ممکن است به شکل شکنندگی، لایه‌لایه شدن یا رشد ضعیف ناخن‌ها ظاهر شود. البته خشکی پوست در فصول سرد شایع است و همیشه به کمبود ویتامین D مربوط نمی‌شود؛ در صورت تداوم علائم، انجام آزمایش خون توصیه می‌شود.

مشکلات استخوان و مفصل؛ از اصلی‌ترین علائم کمبود ویتامین دی ۳ در مردان

ویتامین D نقش اساسی در جذب کلسیم و فسفر از مواد غذایی دارد؛ دو ماده معدنی مهم که برای حفظ استحکام استخوان‌ها ضروری هستند. وقتی سطح این ویتامین در بدن مردان کاهش پیدا کند، جذب این مواد نیز مختل می‌شود و در نتیجه، توده استخوانی به‌تدریج کاهش می‌یابد. یکی از نخستین نشانه‌ها می‌تواند درد استخوانی، حساسیت در ناحیه کمر یا پاها و احساس ضعف در مفاصل باشد.

در صورت تداوم کمبود، خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند استئومالاسی (نرمی استخوان در بزرگسالان) و پوکی استخوان افزایش می‌یابد؛ شرایطی که استخوان‌ها را شکننده‌تر کرده و احتمال شکستگی را بیشتر می‌کند. بنابراین دردهای مداوم استخوان و ضعف مفاصل می‌تواند از مهم‌ترین علائم کمبود ویتامین D در مردان باشد که نباید نادیده گرفته شود. هنگام درمان کمبود ویتامین، با بررسی قیمت قرص کلسیم و مصرف بهترین مکمل می‌توانید گام مهمی در جهت بهبود استحکام استخوان‌ها بردارید.

علائم روانی و جنسی کمبود ویتامین دی مردان

ویتامین D را گاهی «ویتامین آفتاب» می‌نامند، زیرا نور خورشید تولید آن را در بدن فعال می‌کند و می‌تواند با افزایش سطح سروتونین در مغز، به بهبود خلق‌وخو کمک کند. کاهش سطح این ویتامین در مردان با نوسانات خلقی، احساس غمگینی مداوم، اضطراب یا حتی علائم افسردگی مرتبط دانسته شده است. اگر تغییرات روحی بدون دلیل مشخص و به‌صورت طولانی‌مدت ادامه داشته باشد، کمبود ویتامین D می‌تواند یکی از عوامل زمینه‌ای باشد.

از سوی دیگر، کمبود این ویتامین ممکن است بر سلامت جنسی مردان نیز اثر بگذارد. برخی مطالعات نشان داده‌اند که سطح پایین ویتامین D می‌تواند با کاهش میل جنسی، افت انرژی و حتی اختلال در خواب مرتبط باشد. به همین خاطر اغلب در قرص افزایش میل جنسی، میزانی از ویتامین دی موجود است.

بیماری‌های مکرر؛ از علائم کمبود ویتامین دی مردان

یکی از نشانه‌های مهم کمبود ویتامین D در مردان، تضعیف سیستم ایمنی و ابتلای مکرر به بیماری‌هاست. اگر مدام دچار سرماخوردگی، آنفلوآنزا یا عفونت‌های ویروسی می‌شوید، ممکن است سطح پایین ویتامین D توان دفاعی بدن شما را کاهش داده باشد. این ویتامین نقش کلیدی در تنظیم پاسخ ایمنی دارد و کمبود آن می‌تواند بدن را در برابر عوامل بیماری‌زا آسیب‌پذیرتر کند. در این شرایط مصرف قرص جوشان ویتامین c نیز برای تقویت سیستم ایمنی بدن توصیه می‌شود.

علاوه‌بر عفونت‌های مکرر، تحقیقات نشان داده‌اند که کمبود ویتامین D با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن مانند دیابت نوع ۲، بیماری‌های قلبی‌عروقی و مشکلات پروستات در مردان مرتبط است. سطح ناکافی این ویتامین می‌تواند در التهاب مزمن، اختلال در متابولیسم قند خون و تغییرات هورمونی نقش داشته باشد؛ موضوعی که اهمیت تشخیص و درمان به‌موقع را دوچندان می‌کند.

کمبود ویتامین دی در مردان باعث چه بیماری میشود؟

کمبود ویتامین D در صورت درمان‌نشدن می‌تواند عوارض جدی و گاه خطرناکی ایجاد کند. یکی از مهم‌ترین پیامدها، کاهش سطح کلسیم خون (هیپوکلسمی) و کاهش فسفات خون (هیپوفسفاتمی) است که هر دو برای سلامت استخوان و عملکرد طبیعی عضلات و اعصاب ضروری هستند. پایین بودن این مواد معدنی می‌تواند باعث ضعف شدید، گرفتگی عضلات و حتی اختلالات قلبی شود.

در بزرگسالان، کمبود شدید و طولانی‌مدت ممکن است به استئومالاسی (نرمی استخوان) منجر شود که با درد استخوانی و افزایش خطر شکستگی همراه است. خوشبختانه این عوارض در صورت تشخیص زودهنگام قابل درمان هستند، اما بی‌توجهی به آن‌ها می‌تواند آسیب‌های ماندگار اسکلتی و در موارد شدید، عوارض جدی‌تری به دنبال داشته باشد.

علت کمبود ویتامین D در مردان

کمبود ویتامین D در مردان می‌تواند به‌صورت تدریجی یا حتی ناگهانی رخ دهد؛ به‌ویژه زمانی که تغییرات سبک زندگی ایجاد می‌شود. در ادامه، مهم‌ترین علت‌های کمبود ویتامین D در مردان را بررسی می‌کنیم.

• عدم قرار گرفتن در معرض نور خورشید: نور خورشید اصلی‌ترین منبع تولید ویتامین D در بدن است. مردانی که بیشتر ساعات روز را در محیط‌های سرپوشیده می‌گذرانند یا در مناطق کم‌آفتاب زندگی می‌کنند، بیشتر در معرض کمبود قرار دارند. همچنین استفاده مداوم از ضدآفتاب‌های قوی می‌تواند تولید این ویتامین را کاهش دهد.
• افزایش سن: با بالا رفتن سن، توانایی پوست برای ساخت ویتامین D از نور خورشید کاهش می‌یابد. به همین دلیل مردان بالای ۶۵ سال بیشتر در معرض کمبود قرار دارند.
• پوست تیره: افرادی که پوست تیره‌تری دارند، به‌دلیل میزان بالاتر ملانین، ویتامین D کمتری از نور خورشید تولید می‌کنند و در نتیجه احتمال کمبود در آن‌ها بیشتر است.
• رژیم غذایی کم ویتامین D: رژیم غذایی فاقد منابع غنی از ویتامین D مانند ماهی‌های چرب، تخم‌مرغ و لبنیات غنی‌شده، یکی از دلایل رایج کمبود است. رژیم‌های سختگیرانه یا حذف برخی گروه‌های غذایی نیز می‌تواند خطر را افزایش دهد.

• ابتلا به برخی بیماری‌ها: برخی بیماری‌ها مانند چاقی، اختلالات گوارشی (مثل بیماری‌های سوءجذب) و مشکلات کبد یا کلیه می‌توانند جذب یا فعال‌سازی ویتامین D را مختل کنند. در این شرایط، حتی با دریافت کافی، بدن قادر به استفاده مؤثر از ویتامین نخواهد بود.
• جراحی کاهش وزن: جراحی‌های کاهش وزن، به‌ویژه روش‌هایی که بخشی از روده را دور می‌زنند، می‌توانند جذب ویتامین D و سایر مواد مغذی را کاهش دهند. به همین دلیل، مردانی که تحت این جراحی‌ها قرار گرفته‌اند، نیاز به پایش منظم سطح ویتامین D دارند.
• مصرف برخی داروها: برخی داروها مانند داروهای ضدتشنج، کورتیکواستروئیدها و بعضی داروهای کاهش‌دهنده کلسترول می‌توانند متابولیسم یا جذب ویتامین D را تحت تأثیر قرار دهند. مصرف طولانی‌مدت این داروها ممکن است خطر کمبود را افزایش دهد و نیاز به بررسی دوره‌ای سطح ویتامین D را ضروری کند.

روش‌های تشخیص کمبود ویتامین D در مردان

تشخیص کمبود ویتامین D در مردان معمولاً بر اساس علائم بالینی و بررسی عوامل خطر انجام می‌شود. پزشکان به‌طور معمول برای همه افراد آزمایش روتین ویتامین D درخواست نمی‌کنند، اما اگر فرد دچار علائم مشکوک، بیماری‌های زمینه‌ای یا عوامل خطر مانند چاقی، اختلالات گوارشی یا قرارنگرفتن کافی در معرض نور خورشید باشد، بررسی سطح این ویتامین ضروری می‌شود.

رایج‌ترین روش تشخیص، آزمایش خون برای اندازه‌گیری سطح 25-هیدروکسی ویتامین D یا همان 25(OH)D است. این شاخص دقیق‌ترین معیار برای ارزیابی ذخیره ویتامین D در بدن محسوب می‌شود. بر اساس نتیجه آزمایش، پزشک مشخص می‌کند که سطح ویتامین در محدوده طبیعی، ناکافی یا دچار کمبود است و بر همان اساس دوز مکمل یا برنامه درمانی را تنظیم می‌کند. در چنین شرایطی با بررسی قیمت مولتی ویتامین و ترکیبات آن می‌توانید بهترین مکمل را با مشورت پزشک انتخاب کنید.

درمان کمبود ویتامین D در مردان

هدف از درمان کمبود ویتامین D در مردان، رساندن سطح این ویتامین به محدوده طبیعی و سپس حفظ آن در بلندمدت است. اگرچه افزایش دریافت نور خورشید و اصلاح رژیم غذایی کمک‌کننده است، اما در بسیاری از موارد پزشک مصرف مکمل را توصیه می‌کند. ویتامین D در دو فرم D2 (ارگوکلسیفرول) و D3 (کوله‌کلسیفرول) وجود دارد که معمولاً فرم D3 جذب بهتری در بدن دارد و بیشتر تجویز می‌شود.

نحوه مصرف قرص ویتامین دی برای مردان

نحوه مصرف قرص ویتامین دی برای مردان به میزان کمبود، سن و شرایط جسمی بستگی دارد، اما اغلب دوزهای روزانه یا هفتگی تحت نظر پزشک تجویز می‌شود. بهترین زمان مصرف، همراه با وعده غذایی حاوی چربی سالم است تا جذب بهتری داشته باشد. البته باید بدانید که مصرف خودسرانه و دوزهای بالای ویتامین D می‌تواند باعث افزایش کلسیم خون، تهوع، ضعف و مشکلات کلیوی شود. بنابراین تنظیم دوز باید زیر نظر پزشک انجام شود.

برای کمبود ویتامین دی چی بخوریم؟

برخی مواد غذایی به‌طور طبیعی حاوی ویتامین D هستند و می‌توانند به پیشگیری از کمبود آن کمک کنند. از مهم‌ترین این منابع می‌توان به ماهی‌های چرب مانند سالمون، تن، خال‌مخالی و ساردین اشاره کرد. همچنین قزل‌آلا، جگر گاو، زرده تخم‌مرغ، قارچ و روغن کبد ماهی نیز حاوی مقادیری ویتامین D هستند. گنجاندن این مواد در رژیم غذایی روزانه می‌تواند به حفظ سطح مناسب ویتامین دی در بدن مردان کمک کند. علاوه‌بر منابع طبیعی، بسیاری از مواد غذایی غنی‌شده نیز حاوی ویتامین D هستند؛ مانند شیر گاو و شیرهای گیاهی (سویا، بادام، جو دوسر)، برخی غلات صبحانه، آب پرتقال و لبنیاتی مثل ماست.

قرار گرفتن در معرض نور خورشید

قرار گرفتن روزانه حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه در معرض نور مستقیم خورشید (بسته به رنگ پوست و شرایط جغرافیایی) می‌تواند به تولید طبیعی ویتامین D کمک کند. بهتر است این زمان در ساعات میانی روز و با رعایت نکات ایمنی پوستی انجام شود تا هم جذب کافی صورت گیرد و هم خطر آسیب پوستی کاهش یابد.

علائم کمبود ویتامین دی در مردان را جدی بگیرید!

شناخت دقیق این‌که علائم کمبود ویتامین دی در مردان چیست می‌تواند از بروز عوارض جدی پیشگیری کند. از خستگی و ضعف عضلانی گرفته تا مشکلات استخوانی، خلقی و حتی بیماری‌های مزمن، همگی می‌توانند نشانه‌های هشداردهنده باشند. اگر با علائم کمبود ویتامین D در مردان روبه‌رو هستید، انجام آزمایش و شروع درمان به‌موقع اهمیت زیادی دارد. با اصلاح تغذیه، دریافت نور خورشید و در صورت نیاز مصرف مکمل، می‌توان سطح ویتامین D را متعادل نگه داشت و از عوارض کمبود آن جلوگیری کرد.